N 7=$8 MAJO :: JUNIO 1911

ЗВЪЗДА РИГИ 30 Kon. СЕР 1, 1 SERIO Sm 0,30 R 1 С A < F E E O

“KYPHAJB ПОоСВЯЩЕН- НЫЙ ПРАКТИЧЕСКОМУ NPHMBHEHIIO МЕЖДУ- НАРОДНАГО ЯЗЫКА ЭСПЕРАНТО.

zia = Ti =

MONATA REVUO POR LA PRAKTIKA UZADO DE LA LINGYO INTERNACIA ESPERANTO.

SUPLEMENTO POR ABONANTOJ: ESPERANTA BIBLIOTEKO INTERNACIA N7-8.

'BGnuununuunenucenm uuzanuuzunnnnnun

Г” - а REDAKCIA KOMITATO.

Prof. P. (hristaller, Stuttgarto. — N. P. Evystifeev, S. Peterburgo. — Dro A, Fiŝer Tifliso. — T, A. Ŝĉavinski, S. Peterburgo.—V. F. Ŝmurlo, Redaktoro, Riga.

KUNLABORANTOJ, г Dro K, Bein, Varsovio. —B, Breslau, Reĵica. — Prof. Th art, Paris. — V. E. Ceŝihin Riga. — 6. De$kiv, Vino. —J. Elert, Omsk. —R, Frenkel, Eniseisk —N. Gavrilov, Kovno S-ino .Marie Hankel, Dresdeno.—H, Hodler, Ĝenevo.—H, Hŭveler. Londono. —P. Kikaŭ,Riga- Muŭhlgraben. — P. Kolyŝko, Kronŝtado— R. Laiving, Riga-Sassenhof. — H. Leitong, Omsk.

—R. Menzel, Moskvo. — Dro D. Naumenko, Vladikaŭkazo. — A, M. Nedoŝivin, Kovno.

— A. Prager, Mos Prof. Ren€ de Saussur

о. Genev

— I. -Rahamiigi, Revalo, — MN. Rumiancey,, Vitebsk. — F-ino, A. si i — K. M. Striĵov, Tomsk. — F-ino M. Sidlovskaja, Moskvo — Pu

pov, Moskvo. — M. ino. — S

rokov“Riga. nd Tifliso.

— Dro F, Thalwitzer, Dresden-Koĉenbroda. — J. Vinzaraj, Riga. ~ A. Wachter, Riga.

ОТЪ РЕДАКЦТИ

Рукописи приславныя въ Редакщю воз- вращаются, если будутъ приложен ы почто BbIA MADKA для пересылки. Авторы статей и замЪтокъ благоволятъ прилагать адреса, по которымъ Редакшея будутъ разосланы номера ЗВЪЗДЫ РИГИ, въ которыхъ по- мфщены ихъ статьи или замфтки.

Редакшя оставляеть за собою право исправлять присылаемыя рукописи.

Перепечатка и переводъь на дру- ге языки лишь еъ указанемъ ис- точника и при условш присылки въ редакцию не менфе двухъ отисковъ для дальнфйшей пропаганды.

УСЛОВТЯ ПОДПИСЬ И. Одизочный Абонементъ на 10 номеровъ безъ приложений. Тоже съ приложен ями. Трупповая подписка на 5 и болЪе экземил. по одному адресу, безъ призожений.

‚ Тоже съ приложешями,

KVIZO

Nepresitajn manuskriptojn la Redakcio re- sendas, se oni almetis poŝtmarkojn por la resendo. Aŭtoroj de l'artikoloj kaj noticoj bonvolu aldoni adresojn laŭ kiuj la Redak- cio de RIGA STELO povus: dissendi numerojn, kiuj enhavas iliajn verkojn.

la Redakcio konservas por si la rajton korekti la manuskriptojn.

La rajto de represo kaj traduko de Ĉiuj artikoloj estas rezervita.

KONDIĈOJ DE ABONO.

Sm 2,00 Izola Abono por 10 numeroj, sen suplementoj.

Sm 3,00 Sama kun la suplementoj.

Grupa abono po b aŭ pli ekz. porsama $т 1,50 adreso, sen la suplementoj.

Sm 2,50 Sama kun la suplementoj.

За перемьну адреса 20 kon. — la ŝanĝo de adreso: 2 respondkuponoj,

Отдвльные номера Безъ прилож. Съ приложен. Izolaj kajeroj = aro noĥ nene A Sensuplemento: Kun suplement. а Съ почтовой пересылк.й Sm 0,20 Sm 0,36 Kun poŝta sendo Безъ пересылки „ 0.20 0.30 Sen transsendo Для книжныхъ магазиновъ 3 Vi KAJ Por librovendisoj За каждые 5 экземпляровъ „ 0.80 20) po 5 ekz. ŭ

l pyoao = 1 Sm = 21)» fr. = 2 Mk, = 2 ŝil. = 0,50 dol.

Редакщя и Адмннистрац!я: Рига, Ф

линская, 7. Тел. 5288.

Redaktejo € Administrejo: Riga, Felinastr. 7. Tel, 5258,

Подлпиеку прицимаютъ:

Въ.РИГЪ, Книжн. маг. №. Зихманъ, Те-.

атральная, 9. МОСКВА. Кн. маг. Эсперанто. Тверская,26: С-ПЕТЕРБУРГЪ, МОСКВА, ХАРЬКОВЪ, Книжные магазины ‚„,Новаго Времени‘; ВАРШАВА, Кн. маг. Арцтъ, Новый Сзф1ъ* ТИФЛИСЪ, Редакщя ‚,Кавказскага Эспе- рантиета“ -

Oni abon En RIGA. Librejo ©. J. Sichmann, Theater

str. 9.

MOSKVO. Librejo Esperanto, Tyersk. 26 S. PETERBURGO. MOSKVO. ĤARKOV La librejoj de „Nova Tempo“.

VARSOVIO. Librejo Arej, Novy Sviat,

IJ Redakcio de Kaŭkaza Esperant- istos.

BERLIN. SW, Esperanto-Verlag MOller £ Borel. Lindenstr. 18/19 DRESDEN-KOĈENBRODA., H. E. Adolfo Thalwitzer, Verlag. ZA STUTTGART, H. Wildt, Hofbuchhandler. Konigstr. 38. PARIS, Hachette « Kio, 79, Bd. Saint-Germain,

„„.“. Warnier € Kio. 15 rue Montmartre. GEKEVE. Esperantio. 10, rue de la Bourse.

VA, J. Espasa € Hijos. 579 £ 581, Calle de las C.

LONDON. Brita Esperanto-Asocio. i l тЫ

ta | gh Hollborn. 133—136, WASHINGTON U. S. A, Librejo Bretanos. Angulo de la 12-a 4 Fiststr. 9

2% STELO

INKA РИГИ.

Administrejo:

Majo — Jun. 1911. IR

RIGA, Felinastr. 7. Адресъ Редакщи; РИГА, Феллин

kA ESPERO.

Ia Serio, N. 7—8.

Internacia Himno Esperantista de D-ro L. L. Zamenhoi,

Надежда.

Мръ обвЪянъ новымъ дуновеньемъ, Слышенъ мощный зовъ молвы крылатой. Легый вЪтеръ съ новымъ откровеньемъ Въ край изъ края мчится какъ глаша-

[тый. Не желЪзомъ, капающимъ кровью, Новый духъ мирить враговъ-етроп-

[тивцевъ.

желаеть OH любовью

какъ роцственныхъ- [счастливцевъ !

НЪть, — скр®пить Веъзхъ людей,

Подъ зеленымъ стягомъ упованья Соберутся мирные герои И начнутъ, въ восторгЪ созиданья, Дъло братства общее святое. Страждеть мръ въ оковахъ ере- [достЪнья,

Межь народовь сталъ холодный [камень;

Но онъ треснетъ, если до каленья Разгорфеть стЪну братсюй пламень!

Въ пониманьи общаго нарЪчья, Внемля братск!Й гласъ благоговЪйный,

Die Hoffnung.

ln der Welt enstand ein neu Empfinden, Durch die Welt erschallen laute Worte. Und es soll auf leicht besehwingten Win= [den, Fliegen nun der Ruf von Ort zu Orte. Doch es ist kein Aufruf zum Ge- [fechte, Soll uns nicht zum blut'gen Schwer- [te reissen. kŝmfenden Се- [sehlechte Eintracht es уег- [heissen. Unter stiller Hoffnung heil'gem Zeichen Sammeln sich die friedevollen Streiter, Was sie sebnend wtinschten zu erreichen, Rasch wŝchst es durch ihre Arbeit wei=

Nein,

dem ewig

Will die heil'ge

[ter.

Tausendjahrig steh'n die festen [Schranken,

Von den Volkern feindlich 2ufge-

[richtet, Doch die allersttirksten Mauern wan- [ken Durch der Liebe heil'ge Macht ver- [nichtet! Auf neutraler Sprache festem Grunde Wird die Meschheit kŭnftig sich ver- [stehen,

110 RIGA STELO №78

L—L———u- == OO

Люди веЪ въ пылу чистосердечья, Und die Volker, im Familienbunde, Соберутся въ тфеный кругъ семейный. = Werden endlich sich als Brŭder sehen.

с Е. L Emsig wirkt die Arbeitsschar im ъ новой силой трудъ подымемъ recen, мирный 3 р [MAJ J Bis der allerschonste Traum der Erde,

ъ рукь не покладая! - : ; Е e Durch das stete Schalfen, ohn' Er-

На яву осуществимъ всемрный, [mŭden, ВъщИ сонъ любви, земного рая! Einst хиг зесепзуоЙей \Уа Вей [werde! Перевелъ для „ЗвЪзды Риги“ и переводъ посвятиль редактору издателю В. Ф. Шмурло Uebersetzung von Marie J(ankel. Pura, 1911. Bce. Yewuxu»r». Dresden, 1908.

En la Me 2 de „Riga Stelo“ ni publikigisnian himnon kun apuda traduko farita de P. Kikaŭen la latva liugvo. Nun ni donas la tradukojn de tiu fama poezio de D-ro L: L. Zamenhof; en la lingvo rusa, laŭ nia peto kompleze faritan speciale por nia revuo de V. E. Ĉeŝiĥin, kaj en la ger- mana lingvo verkitan kaj afable al ni senditan de Mario Hankel, Dr sdeno.

Unua traduko de tiu-ĉi versaĵo en la lingvo rusa farita de Ka gan estis presita en la „Ondo de Esperanto“, N3 1909; same en „Germana Esperantisto“ N 8 1910 en la lingvo germana de S-roj Leopold Elb kaj Reinhold Hunger.

Tre belan tradukon en la lingvo pola sub la titolo „Nac zieja Esperantistow“ oni trovas en a verko „Sonoj Esperantistaj“ de Leo Belmont“. Warszawa 1908.

1 La traduko de la himno en la hebrea lingvo de U. Barkan estas presita en la Varsovia ĵurnalo „Der Ŝtrahl“ 1910.

La sama versaĵo de nia Majstro estas tradukita ankaŭ en armena lingvo de Ŝrin4 kaj en kartvela lingvo de G. Ĥer Ĥeulidze. Ambaŭ tradukoj estas presitaj en „Kaŭkaza Esperantisto“ М 3 1910.

Esta traduko de la himno, farita de M. E sno, estis publikigita en „Esta Esperantisto“, 1908. La Redakcio de „Riga Stelo“ scivolas ĉu ekzistas tradukoj de „La Espero“ ankaŭ en aliaj ling voj kaj kie ili estas presitaj.

DcnepaHTO ANA apMiH.

Если международный вепомогательный языкъ уже въ настоящее время ока- зываетъ большя услуги въ дЪлЪ комерцш, науки, путешеств!! и различнаго рода международныхъ сношенш, то безусловно не меньшя, если даже не большия услуги и пользу онъ окажетъ въ военномъ ABD, какъ для сухопутной арми, Точно также для воздухоплавателей, моряковъ и, наконецъ, санитарныхъ от- „рядовъ. ?

Въ настоящее время, когда политическ!я осложнен!я создаюцияея соверщен” но неожиданно то тамъ, то здЪсь затрагивають интересы не двухъ. а многихъ государетвъ, вооруженное разрьшеше споровъ втянетъь въ борьбу не одну, а много наши. Коллективныя войны, экспедищи и пр. военныя операщи предпиринимаемыя союзными армями пе могутъ расчитывать на усизхъ только въ томъ случаз, если въ основЪ ихъ предирятШ лежитъ единство интересовъ. Единство выражающееся въ одномъ общемъ средетвЪ для обмЪна мыслей здЪсь окажется безусловно не менЪе важнымъ и необходимымъ.

— =

Лт RIGA STELO 111

ОИ оо a ———— ——

Французск! генералъ Байу, участвовавпИЙ въ китайской кампани и коман- довавпий свободнымъ отрядомъ, въ составъ котораго входили войска говорившия на 4 языкахь, поневолЪ оцфнилъ достоинство искусственнаго языка, который могъ бы быть изученъ во время передвижен па театръ военныхъ ybuiersiŭ.

Конечно трудно достичь сразу того, чтобы всф чины отряда владЪли этимъ языкомъ, но уже вполнЪ достаточно, если, по крайнфй мЪрЪ, начальники ихъ офицеровъ могутъ свободно понимать другъ друга.

Воздухоплаваше, занимающее въ настоящее время весьма важное мЪФето ВЪ военномъ пскусствЪ п паходящееся въ состоянии развияя, конечно должно еще под- вергнуться различнымь измфнешямъ и улучшенямь прежде, чЪмъ оно достигнеть сепени совершенства. Но, для болЪе быстраго развитя и совершенствован!я эого важнаго искусства, нужна общая работа воЪхЪ воздухоплавателей и инже- неровъ, изъ которыхъ многме уже сами сочли необходимымь имЪть обний возду- хоплавательный языкъ и для этой цъаи согласились избрать Эсперанто (особенно во Франщи —- родинЪ воздухоплаван!я). Несомненно знаше этого поелЪфдняго на шими русскими аваторами и инженерами даст имъ возможность принимать не посредсвенное участе въ этой интересной и необходимой для ннхъ работЪ.

Моряки, долженствующие по своему положению постоянно посфщать различные норты и города съ различнЪйшимъ населешемъ, физически не могуть не только знать но даже имфть представлен!е о всЪхъ языкахъ и нарЪ\Ияхъ, которые ветрётятся во время плаваня. Между тЪмЪъ, это страшное затруднене совершенно усраня- ется при знавши Эсперанто, ибо если даже они He вездЪ найдуть эсперантсвя общества и группы, то имъ всегда поможеть Всемрная ’Эсперантская Ассощащя которая безостановочно растетъ и даже теперь имЪеть почти во воЪхъ уголкахъ земного шара своихъ делегатовъ.

Международная организащя „Красный Кресть“ состоящая изъ нащональных общетвь Краснаго Креста BerpbuaDINAXCA MM работающихъ вмфетф на пол брани, иногда даже облегчающихь страдая раненныхь и илфнныхъ враговъ CBOHX'b, безусловно должна имЪфть обиий языкъ. Ни одинъ изъ живыхъ языковъ не мо- жетъ быть принять какъ оби, потому что не всЪ работники Краснаго Крест- способны усвоить натуральный, а потому тяжелый языкъ. Эсперанто же, предета- вляюшИИ въ смыслЪ изучен массу удобетвъ, совершенно легко и быстро усва- ивается всякимъ только грамотнымъ человЪкомт, а потому онъ ужепочти принять какъ языкъ Краснаго Креста. Эсперанто также изучають и въ нашихъ обще- ствахь Краенаго Креста. Существуеть небольшая литература по этомъ вопросу („Esperanto et Croix-Rouge“ par le lieutenant Bayol“, Intercomprehensions dans les formations et ĉtablissements sanitaires en temps de guerre“ H цфлый рядъ малень- кихь спутниковъь Краснаго Креста, изданныхь на англШскомъ, нЪмецкомъ, испан- скомъ, иташанскомъ, русекомъ и шведскомъ языкахъ.

Это обстоятельство является достаточнымъ основаШемъ для изучения ‚ Эспе- ранто военными врачами и фельдшерами, являющимися какъ бы представителями того же Краснаго Креста.

Да, наконець, даже помимо такихь чисто военныхь BUTOXD, эсперансткое движене, выдержавшее почти четвертьвЪкозое испыташе и привлекающее вни- мане и интересъ у всякаго иптелигентнаго человЪка, не должно пройти мимо военнаго мра, не обративъ на себя его внимаше, и оставшись совершенно неиз- сльдованнымь. Випрочемъ въ этомъ особенно обвинять военныхь нельзя, ибо среци нихь имЪется уже достаточное число убъжденныхь сторонниковъ языка Эсперанто, этоть языкь заинтересовываеть кадеть и юнкеровъ, но, благодаря отсутстыя спещальныхьъ журналовъ, освЪщающихь этоть вопросъ, мы не имЪемъ

112 RIGA. STELO

возможности хорошо прослЪдить распространене Эсперанто среди военно- служалцихъ.

Пользу языка Эсперанто для военныхъ цфлей признаютъ не только отдЪль- ныя лица но и мноМя авторитетныя военныя газеты, каковыми являются: „Русск Инвалидъ“, „Га Соггезродепса МИцаг“ (испанская), „Шазгалопе МИцаге Цаапа“, „l Bibliofilo Militar“, „Armĉe et Marine“ „Armee Moderne“ идр., уси5виия помЪетить на своихъ страницахъ уже цфлый рядъ статей объ языкЪ и на языкз Эсперанто.

Эти газеты, а также всЪ перечисленные выше доводы, вызвали интересъ къ международному языку у нфкоторыхъ военноначальниковъ, и до настоящаго вре- мени сдВланъ уже цфлый рядъ попытокъ ввести въ арм изучеше Эсперанто.

Въ Испани съ разрьшешя военнаго министра Капитанъ Перогордъ основалъ Испанскую Лигу военнослужащихъ-эсперантистовъ подъ почетнымь предоздатель- ствомъ Юго Величества Корсля Альфонса ХИ.

Эта лига находится въ МадридЪ и иметь своею цфлью распространеше Эсперанто въ сухопутной арми и во флотЪ.

Въ томъ же государствЪ введено оффищально изучеше языка Эсперанто въ Воепно-Медпцинской Академш. въ Высшемъ Военномъ Училищь, а за послфднее время устроены курсы языка Эсперанто во вефхъ военныхъ училищахь Испаши.

Въ ЗагребЪ, въ обществЪ ревнителей военныхъ анан!й, существують курсы языка Эеперанто для офицеровъ.

Въ Будапестской военной академи и въ Спещальномъ Сенъ-Сирекомъ воен номъ училищЪ введено изучеше Эсперанто.

Tasera „Armĉe Moderne“ mana ua cponxp CTPAHMIIAX MBOTO JIA ONYOJINKOBA- nia BoenHol TepMHHOJOTIH Ha MEMAYHAPOAHOMD языкЪ. Полковникъ Капри, дирек- торъ газеты „Шизгаяюопе Militare Italiana“ помъщаеть эсперантскя статьи съ переводомь на итаманекЙ языкъ и принимаеть статьи офицеровъ-эсперан- тистовъ.

Эсперанто заинтересовываеть не только офицеровъ, но и простыхъ солдатъ. Достаточнымъ доказательствомъ этого является факть, что въ 51, 64 и нЪкото- рыхъ другихъ изхотныхъ полкахъ французской арми существуютъ курсы Эепе- ранто для солдатъ, при чемъ въ н$которыхъ изъ этихъ полковъ курсы ведутся простыми рядовыми.

Въ ЛюнЪ, на лекщи Капитана Друдена: „Эсперанто н Красный Кресть“ присутствовалъ 157 пЪх. полкъ въ полномъ составЪ. Въ казармахъь того же полка открыты курсы для унтеръ-офицеровъ и для рядовыхъ.

Подобные курсы существуютъ въ Сединф и Мюнетеръ. 1

ПослЪднее время часто попадаются въ оэсперантскихь журналахъ адреса солдатъ различныхъ арм, желающихъ корреспондировать на языкЪ Эсперанто.

Относительно моряковъ можно замЪтить, что они тоже уже‘ успфли исполь- зоваль Эсперанто для устройства такъ называемой: „Эсперантекой Лиги Моря- ковъ“ въ г. ГаврЪ. Они же издали подъ редакщей главнаго морского инженера французекаго флота М. КоПеё 4е Г 13е эсперантскую „Морскую Терминолого“. КромБ того на нфкоторыхъ военныхъ судахъ (какъ напр. въ Портемутской гавани на корабль „\Уегпоп“) открыты курсы Эсперанто для матросовъ.

Среди нашихъ русскихъ офицеровъ и военнослужащихь языкъ Эсперанто еще не пользуется такимъ внимашемъ, какъ въ другихъь армяхъ, потому что у насъ вообще онъ еще не достигъ той степени развитя и распространен!я, какъ за границей, да и кромЪ того мноме, не наблюдая за этимъ движешемъ вообще и распространешемъ Эсперанто среди военныхъ въ частности, не имфютъ доста- точно яснаго представлен я о его польз, значеши и прочихъ свойствь этого языка.

Ее: има

1911

RIGA STELO 113

А потому, было GB BECBMA JKENATEJIBHO, WTOŬU GOJE опытные изъ офицеровъ

эсперантиетовръ, съ ра: зрёшешя начальства, языка для арм H

RIAABI O BHAYVEKIN международнаго этого языка для желающихъ.

дЪлали бы для г.г. офицеровъ до-

устраивали бы куревы

КромЪ того, также было бы желательно, чтобы, послЪ болЪе или менЪе серьез-

наго изслЪдованя,

какъ этого вопроса, такъ равно и самого языка, нашими

BBIC-

шими военнопачальниками, онъ былъ бы введенъ для испытаня въ военныя учи-

лища, какъ необязательный предметъ, Вообще было бы хорошо, еели бы

наши

военнослу жаще эсперантиеты отъ

времени до времени ДЪлилиесь своймн впечатльщями объ YCU'BXAXB изучешя и

распространеня языка Эсперанто и военныхъ журналахъ интересный вопросъ.

Олита Виленской губернии, 3.

освЪщали и боле

посредетвомъ статей въ эсперантекихъ и детально изелЪдовали этоть весьма ЕТ.

Понтонный Baranion'p.

KOHFPECCBI — KONGRESOJ.

Pbus n-pa JI. JI. Bamenroba np Oorkpurin

Третьяго Универеальнаго Эсперанто-

Конгресса въ ИВоембриджь, 30 юля 1907 года.

Дороге единомышленники!

Сообразно съ общепринятымъ обн- чаемъ, я начинаю свою рЪфчь тЪмь, что позволяю себЪ выразить отъ имени всЪ васъ привЪтъ и благодарность странЪ, которая любезно приняла насъ, въ осо- бенности нашимъ британскимъ едино- мышленникамъ, которымъ удалось, бла- годаря многочисленнымь работамь и большимъ CTAPAHIAMD, приготовить для насъ этотъ праздникъ, въ которомъ весь мы принимаемъ участе. Съ того момен- та, какъ наши друзья пригласили насъ къ себ, мы всЪ убЪдились, что нашуъ конгрессъ въ ихъ странЪ булетъ имЪть особое значене въ будущемъ. И не трудно предвидЪВть, что наша нацежда насъ не обманетъ, такъ какъ BTO га- рантируеть намъ не только извЪстная энермя и преданность нашихъ друзей но также и характеръ ихъ страны.

Тотъ фактъ, что мы собрались на конгрессъь въ славномъ университет- скомъ городЪ Великобритани, имЪетъ большое значене: противники нашей идеи постоянно повторяли намъ, что народы, говоряцие по- англйски, ни- когда не присоединятся къ намъ, такъ

Parolo de D-ro L. L. Zamenhof ĉe la

malfermo de la Tria Universala Kongre-

so Esperantista, en Kembriĝo, la 12-an de aŭgusto 1907.

Karaj samideanoj !

Konforme al la ĝisnuna moro, mi ko- mencas mian parolon per tio, ke mi per- mesas al mi en la nomo de ĉiuj kongre- sanoj esprimi nian saluton kaj dankon al la lando, kiu gastame nin akceptis, kaj precipe al niaj britaj samideanoj, kiuj per multaj laboroj kaj granda zorgemeco pre- tigis por ni tiun feston, en kiu mi nun partoprenas. De la momento, kiam niaj britaj amikoj invitis nin al si, i ĉiuj estis konvinkitaj, ke nia kongreso en ilia lando havos apartan signifon kaj estos epoko- [aranta. Kaj ne estas malfacile antauvidi, ke nia espero nin ne trompos, ĉar tion ĉi garantias al ni ne sole la konata ener- gio kaj sindoneco de niaj britaŭ amikoj, sed ankaŭ la karaktero mem de ilia ando.

La fakto, ke ni kongresas nun en glora universitata urbo de Granda Britujo, havas grandan signifon. La kontraŭuloj de nia ideo konstante ripetadis al ni, ke a angle parolantaj popoloj neniam al ni aliĝos, ĉar ne sole ili malpli ol ĉiuj aliaj popoloj sentas la bezonon de lingvo in- ternacia, sed por ili la fortiki ĝado de

114 RIGA STELO

=

какъ они не только менфе другихъ чувствують надобность международ- Haro языка, но и для нихъ укрЪплеше его лаже вредно, такъ какъ этотъ языкЪ конкурироваль бы прежде всего съ ангИЙсвимъ, который притендуеть на роль межлународнаго. Однако, смотри- те, какь сильно ошиблись наши про- тивники ! Смотрите, сколь многочис- ленны уже примкнуви!е къ намъ англи- чане, которые столь неохотно изучаютъ пруг!е языки, кром своего родного; смотрите, съ какой любовью они при- готовили нашу конгрессъ и въ какомъ внушительномъ числ они явились, чтобъ привЪтствовать насъ! Это до- казываетъ прежде всего то, что люди начали уже понимать пользу между- народнаго языка не только для слабыхъ народовъ, но также и для сильныхъ; и это указываеть еще на другой болфе важный фактъ: а именно, что люди начали видфть въ эсперантизмЪ не только услугу для ихъ личнаго эгоизма и удобства, но важную идею междупле- менной справедливости и братства, и этой une намфрены слЪдовать благо- родные люди всЪхъ нац, безразлич- но силенъ или слабъ ихъ народъ, выгодны или не выгодны для пвихъ междуплеменное братство и справед- ливость. Мы знаемъ, что большинство нашихъ британскихь единомышленни- KOBb восприняли внутреннюю идею эсперантизма, и поэтому мы съ тБмъ большею радостью имъ выражаемъ нашу сердечную благодарность. Кембриджа- не принимаютъ насъ сегодня не какъ купцовъ, приносящихъ имъ пользу, но

какъ апостоловЪ человЪ ческой идеи, которую они понимаютъ и цфнять ;

сердечную благодарность кембиджанамъ, сердечную благодарность славному Кембриджскому университету, который уступилъ намъ свои залы, благодар-

ность Кембриджскому городскому

управлению, которое гостеприимно озабо- тилось о нашемъ благф. Сердечно при- BBTCTBVEMB тебя, великая британская нащя, почтительно привЪтствуемъ твое- го высокаго представителя, Его Коро- Да здравствуеть

левское Величество.

№ 7—8

lingvo internacia estas rekte malutila, ĉar tia lingvo konkurados en la mondo antaŭ

ĉio kun la lingvo angla, kiu celas fariĝi

internacia! Kaj tamen rigardu, kiel forte kiel

multope jam aliĝis al ni la Britoj, kiuj

eraris niaj kontraŭuloj! Rigardu, tiel nevolonte lernas aliajn lingvojn krom sia nacia; rigardu, kun kia amo ili pre- paris nian kongreson kaj en kia granda nombro ili aperis, por deziri al ni bon- venon! Tio ĉi montras antaŭ ĉio, ke la homoj komencis jam kompreni, ke lingvo internacia estas utila ne sole por popoloj malfortaj, sed ankaŭ por popoloj fortaj; alian

sed tio ĉi montras ankoraŭ aferon,

multe pli gravan : ke la homoj vidas en la esperantismo ne sole aferon de egois- ma oportuneco, sed gravan ideon de intergenta justeco kaj frateco, kaj al tiu ĉi ideo volas servi la noblaj homoj de ĉiuj popoloj, tute egale, ĉu iliaj popoloj estas fortaj aŭ malfortaj kaj ĉu la inter- genta justeco estas por ili profita aŭ mal- profita. Ni scias, ke la plimulton de niaj britaj samideanoj alkondukis al ni la in- terna ideo de la esperantismo, kaj tial ni tiom pli ĝoje esprimas al niaj britaj ami- koj nian koran dankon. La Kembriĝanoj akceptas nin hodiaŭ ne kiel komercistojn, kiuj alportas al ili profiton, sed kiel apo- stolojn de ideo homara, kiun ili kompre- nas kaj ŝatas; koran dankon al la Kembri- ĝanoj, koran dankon al la glora Kembriĝa

universitato, kiu pruntis al ni siajn ĉam-

brojn, koran dankon al la Kembriĝa ur- bestraro, kiu gastame zorgis pri nia bono. „Ni kore salutas vin, granda brita popolo, ni plej respekte salutas vian altan repre-

zentanton, Lian Reĝan Moŝton. Vivu la

1911

король для васъ, долго, долго пусть ON живетъ, да хранить его Богъ'

Единомышленники!

Въ моментъ открыйя нашего третья- го конгресса мы не можемъ умолчать о многочисленныхъ друзьяхъ, которыхЪ смерть унесла въ течеше прошлаго года; вы всЪ помните, что немедленно посль УКеневскаго конгресса, мы YB5- домили о безвременной KOHUHHB д-ра Ллойда, президента Ливерпульской группы. Мы лишились еще двух пре- данныхъ друзей нашего дЪфла, славнаго

ученнаго Бертело и профессора Михаила Фостера, который хо- тфль принять насъ въ КембриджЪ.

Наконець скончался нашЪъ любим йпИЙ единомышленникъ и другъ, душа на- шихъ теперешнихъ конгрессовъ, глав- ный сподвижникъ нашего послфдняго конгресса въ КеневЪ, учредитель, иод- держка и вдохновитель нашего постоян- наго конгресснаго комитета. Вы всЪ знаете, о комъ я говорю. Нашего не- забвеннаго друга Жаваля ужъ нЪть больше въ живыхъ. Вамъ, друзьямЪ-эс- перантистамъ всЪхьъ странъ, и вамъ, нашимъ уважаемымъ гостямъ, сочувст- вующимь нашему дЪлу, я предлагаю почтить вставашемъ память нашего достопочтеннаго единомышленника и всЪхъ скончавшихся эсперантистовъ!

Единомышленники !

Три недфли тому назадъ исполнилось ровно 20 лЁть съ того дня, когла по- явилась первая книга о язык Эспе- ранто. Во всЪхъЪ частяхъ свЪта эспе- рантисты празднуютъ этоть день. Какъ основатель Эсперанто, я получилъ въ этоть день много поздравительныхъ телеграммъ и писемъ. Такъ какъ у меня н5тъ канцеляри, и я самъ Bb свободные часы должен все исполнить, то можно легко догадаться, что OTBB- тить на всЪ полученныя выражешя дружбы для меня является ABIOMD

совершенно неисполнимымъ и поэтому я смЪю думать, что меня простять.Я поль-

RIGA STELO

115 regal vi, tre longe vivu Li, gardu Lin Di'!

Samideanoj !

En la momento de la malfermo de nia tria kongreso ni ne povas. silenti pri la tro multaj amikoj, kiujn la Morto kaptis dum la pasinta jaro; vi ĉiuj memoras, ke tuj post la Ĝeneva kongreso, ni sciiĝis pri la malfeliĉa morto de D-ro Lloyd, prezidanto de la Liverpoola Grupo. Ni perdis ankaŭ du eminentajn amikojn de nia afero, la gloran scienculon Berthelot kaj profesoron Michael Foster, kiu espe- ris nin akcepti en Kembridĝo. Fine, mortis nia plej kara samideano kaj amiko,

kiu estis la animo de niaj ĝisnunaj Коп- gresoj, la ĉela motoro de nia lasta kon- greso en Ĝenevo, la fondinto, subteninto kaj Inspirinto de nia konstanta kongresa komitato. as. Nia neforgesebla amiko Javal plu ne ekzistas. Al vi, amikoj-esperantistoj de ĉiuj landoj, kaj al vi, niaj estimataj gastoj, kiuj simpatias nian aferon, mi proponas, ke oni honoru la memoron de nia multe- merita samideano kaj de ĉiuj mortintaj Esperantistoj per leviĝo de niaj seĝoj.

Vi ĉiuj scias, pri kiu mi paro-

Samideanoj! Antaŭ tri semajnoj finiĝis guste du- dek jaroj de la tago, kiam aperis publike ja unua libro pri la lingvo Esperanto. En ĉiuj partoj de la mondo la Esperan- Kiel

Esperanto, mi recevis en tiu tago multajn

tistoj festis tiun tagon. fondinto de gratulajn telegramojn kaj leterojn. Ĉar mi ne havas kancelarion, sed mi devas mem ĉion plenumi en miaj liberaj boroj, tiel oni facile komprenos, ke respondi ĉiujn

ricevitajn esprimojn de amikeco estis por

116 RIGA STELO

——

зуюсь теперь yXOGHHMB случаемъ, чтобъ выразить мою искреннюю благо- дарность всЪмъ, приславшимъь MH дружесшя пожелашя. Поздравлешя от- носятся конечно не ко мн лично, но всей арми мирныхъ борцовъ эсперан- тистовъ; я являюсь только центромъ, который собираеть вс поздравленя, чтобы отражаться отъ него во BCb стороны CBBTA, во всЪ мъЪста, гдЪ жи- вуть и работають наши неутомимые единомышленники. Какъ будто въ роли представителя всего эсперантскаго дви- жения, говорю я всЪмъ борцамъ-эспе- рантистамъ: поздравляю васъ! Сер- дечно васъ поздравляю съ тЪмъ что, териливо вы выдержали въ течени 20 лЪтъ, несмотря на многочисленныя нападешя и непраятности, которыя каждый изъ васъ испыталъ. Сердечно поздравляю съ тфми результатами, ко- торые дала ваша энергичная и неуто- мимая 20-лЪтняя работа. 20 лЪтъ тру- да для эсперантизма! какое это иметь значене — будетъ понятно лишь позже, когда будуть читать подробную истор! эсперантизма. Какое громадное значе- не нмЪ5ютъ наши прюбрЪтеня, сдЪлан- ныя до сихъ поръ, это также хорошо поймуть послЪ, когда узнаютъ подробно историю послфднихъ лЪтъ нашего дви- жешя, когда прюобрЪтеше каждаго но- Baro эсперантиста было связано съ безконечной работой и жертвами.

Многе изъ васъ знаютъ подроб 'ости истори развит1я эсперантизма за пос- лЪднте 10 лЪть, когда долго спавиия сЪмена начали давать первые ростки; но очень немноМе изъ васъ знаютъ исторшо первы х`ъ десяти лЪть, кото- рые состояли изъ безконечнаго, пови- димому совершенно неудачнаго посЪва. Истор!я эснерантизма когда-нибудь раз- CRAMETB вамъ о всЪхь тогдашнихъ сфятеляхъ.

Теперь наше дфло окрфпло. Ле- дяной слой прелубЪъждешй пробитъ и наша работа развивается правильно и неудержимо. Эжегодно наши силы могущественно укрЗиляются, имы идемъ къ нашей цЪли уже съ полнымъ спо- койствемъ. Сотни тысячъ корней и корешковъ поддерживаютъ наше дерево,

№ 7—8

mi afero absolute ne ebla, kaj oni min facile pardonos. Mi uzas nun la bonan okazon, por esprimi mian plej sinceran dankon al ĉiuj, kiuj sendis al mi amikajn bondezirojn. La gratuloj apartenas kom- preneble ne al mi persone, sed al la tuta batalantaro esperantista, kaj mi estas nur la centra punkto, en kiu kolektiĝis ĉiuj gratuloj, por resalti de tie al 9iuj flankoj de la mondo, al ĉiuj lokoj, kie loĝas kaj laboras niaj senlacaj samideanoj. Kvazaŭ silente komisiita de la tuta esperantistaro, mi vokas al ĉiuj esperantistoj-batalantoj : mi vin gratulas! Mi kore vin gratulas, ke vi pacience eltenis en la daŭro de dudek jaroj, malgraŭ la multaj atakoj kaj multaj malagrablaĵoj, kiuj al neniu el vi mankis. Mi kore vin gratulas pro. tiuj rezultatoj, kiujn donis via energia kaj sindona dudek-jara laborado. Dudek jaroj da laborado por la esperantismo! kion tio signifas, — oni komprenos nur jam poste, kiam oni legos la detalan historion de la esperantismo. Kian grandegan gravecon havas niaj ĝisnunaj akiroj, tion oni ankaŭ ĝuste komprenos nur iam poste, kiam oni ekscios detale la historion de niaj unuaj jaroj, kiam la akiro de ĉiu nova esperantisto estis ligita kun senfina labo- rado kaj oferado.

Multaj el vi konas la historion de la jastaj dek jaroj de la esperantismo, kiam la longe dormintaj semoj komencis doni la unuajn trunketojn; seJ tre malmultaj el vi konas la historion de la unuaj dek jaroj, kiuj konsistis el senfina, ŝajne tute sensukcesa semado. Lo historio de Ja esperantismo iam rakontos al wi pri ĉiuj tiamaj semantoj.

Nun nia afero staras forte. La glacia tavolo da antaŭjuĝoj de la mondo estas rompita, kaj nia afero kreskas regule kaj senhalte. Ĉiu jaro potence pligrandigas niajn fortojn, kaj ni iras al nia celo jam kun plena trankvileco. Centoj da miloj

da radikoj kaj radiketoj subtenas nian

1911

уже не боящееся вЪтра. Природа, ко- торая долгое время боролась противъ насъ, теперь борется за HACD, такъ какъ, та самая сила пперщи, кото- рая долгое время ужасно вредила каждому нашему шагу, теперь сама толкаетъ насъ впередъ. Даже если бы мы желали остановиться, мы уже не могли бы этого сдЪлать.

Я перехожу къ главной моей сегод- няшней р$чи. Я хочу сказать вамъ о сущности и цфли нашихъ конгрессовъ. Но чтобъ избфжать всякиуъ недора: МЪнШ, я сейчась въ начал обращу вииман!е на то, что моя р$чь не пред- ставлясть чего то оффишальнаго, но является просто моимъ личнымъ мн5- немъ, которое каждый изъ васъ мо- жеть одобрить или нЪтъ.

Takb какъ мы рЪшили сходиться ежегодно со возхЪ странь cpbra и многе изъ насъ приносять даже жерт- вы, чтобъ быть въ состояни участвовать въ нашихь конгрессахъ, мы должны выяснить себЪ, для че го мы сходимся, Если мы сознаемь хорошо сущность и цБль нашихъ конгрессовъ, тогда мы явимся туда съ постоянно свЪжимъ и никогда нс ослаб’Ъвающимъ энтузазмомъ, какъ люди, которые ясно видятЪъ передъ собою цЪль, кь которой они идутъ, но если мы не сознаемь цБли нашихъ конгрессовъ, тогда мы скоро охладъемъ къ вимъ, какъ люди, которые бродять беацБльно и на которыхъ это блужде- не наводить скоро скуку и утомлеше. Для чего же мы сходимся ® Для того ли чтобъ говорить о вопросахъ языка Эсперанто *? НЪть! Так вопросы ка- саются не конгресса, но исключительно Лингвистическаго Комитета, и для 0б- суждешя ихъ достаточно было бы соб- раня членовъ этого комитета. Или, быть можетъ, мы сходимся, чтобъ упра- жняться въ эсперантекомъ разговорЪ? Ho для этого памъ нЪть надобности пр!Взжать на конгрессъ, такъ какъ въ нашихъ мфетныхъ обществахъ въ тече- ше года мы можемъ гораздо больше упражняться, ч$мъ въ течене нЪсколь- кихь дней конгресса, и для такого

кратковременнаго упражнен!я никто не

RIGA STELO

117

arbon, kiu jam ne timas la venton. La naturo, kiu longan tempon batalis ko nt- raŭ ni, batalas nun por ni, ĉar tiu sama forto de “inercio, kiu longan tempon terure malhelpis ĉiun nian paŝon, ĝi mem nun ŝovas nin antaŭen. Eĉ se ni volus nun halti, ni jam ne povus.

Mi transiras al la vera temo de mia hodiaŭa parolado. Mi volas paroli al vi hodiaŭ pri la esenco kaj celo de niaj kongresoj. Sed por eviti ĉian malkon- preniĝon, mi tuj en la komenco atentigas vin, ke mia parolo ne estas io oficiala, ĝi prezentas simple mian personan opinion, kiun ĉiu el vi povas aprobi aŭ ne aprobi.

Ĉar ni decidis kunvenadi ĉiujare el ĉiuj landoj de la mondo kaj multaj el ni faras eĉ tre grandajn oferojn, por povi partopreni en niaj kongresoj, tial ni de- vas klarigi al ni, por kio ni kunvenas. Se ni konscios bone la esencon kaj celon de niaj kongresoj, tiam ni venados al ili kun ĉiam freŝa kaj neniam malfortiĝanta entuziasmo, kiel homoj, kiuj klare vidas antaŭ si la belan celon, al' kiu ili iras; se ni konscios la celon de niaj kongresoj, tiam ni baldaŭ tute malvarmiĝos por ili, kiel homoj, kiuj vagas sencele kaj kiujn tiu vagado baldaŭ lacigas. Por kio do ni kunvenas? ĉu ni kunvenas por paroli pri esperantaj lingvaj demandoj ? Ne! tiuj ĉi demandoj apartenas ne al la kogreso, sed ekskluzive al la Lingva Komitato, kaj por ili sutiĉus kongreso de komitatanoj. Ĉu ni kunvenas por ekzerciĝi en езре- ranta parolado ? Por tio sola ni ne Бе. zonas veturi al kongreso, ĉar en niaj hejmaj grupoj ni povas en la daŭro de la tuta jaro multe pli ekcerciĝi, ol en la kelkaj tagoj de la kongreso, kaj por la sola kelktaga ekzerciĝo en parolado ne- niu entreprenus grandajn vojaĝojn. Ĉu ni kunvenas por fari manifestacion kaj

118 RIGA STELO

Ne 7—8

предпринялъ бы длиннаго путешествя. Или мы сходимся чтобъ устроить мани- фестацию и слЪБдовательно пронаганду $ Да, конечно! Но такь какъ изъ ста участниковъ конгресса по крайней мЪръЪ 99 получаютъь отъ Эсперанто только моральную выгоду, для чего же мы его пропагандируемъь? Я не сомп$ва- юсь, что большинетво изъ васъ AACTB MHb ONHHB OTBBKTD: мы производимъ манифестацио и ведемъ пропаганду эспе- рантизма пе для какой-либо пользы, которую каждый изъ насъ лично можеть имЪть оть него; но ради того великаго значешя, которое эсперантизмь будетъ имЪть для всего челов чества, для той общечеловЪ ческой цЪли, которая притягиваеть насъ, активныхь эспе- рантиетовь къ языку Эсперанто; мы

сходимся ежегодно CO BOBXDB сторонъ свБта, чтобы имЪфть счастье увидать

единомышленниковъ, чтобы пожать имъ руку, чтобы взаимною ветрЪ5чею и пре- бываемь вмЪфетЪ corpbrb въ ce6b энтузазмь Kb той идеф, которую за- ключаетъ въ себБ эсперантизмъ, Какъ древне евреи три раза въ годъ сходи- лись въ Герусалимъ, чтобъ воскрещать въ себЪ любовь къ идеБ монотеизма, такъ мы ежегодно сходимея въ столиц Эсперантизма, чтобъ воспламениться любовью къ идеЪ эсперантизма.

Въоэтомъ и состоитъ глав- ная цфльи сущность Ha MAX 'b конгрессовъ,

Такъ какъ мфуъ всегда понималъ, что эсперантизмъ тЪБено связанъ съ извЪет- ной внутренней идеей п мноме не хо- тли изучать и принять Эсперанто только потому, что они не желали, чтобы на нихъ смотрЪли,какъ на приверженцевъ этой идеи; поэтому — чтобы не оттолк- нуть отъ себя большинства — мы при- нуждены были разъяснить въ Булон- ской деклараши, что простое присоеди- ненше къ эсперантизму, т. е. изучеше и прим$неше на практикЪ Эсперанто, отнюдь никого не обязываеть дфлаться приверженцемъ той или другой идеи, что каждый эсперантисть остаетея че- ловзкомъ внолнБ свободнымъ, и что никто изъ эсперантистовь не отвЪт-

ственъза мысли другихъ эсперантистовъ. ,

Но если простое практическое присоеди-

sekve propagandon? Jes, certe! Sed ĉar el cent kongresanoj almenaŭ naŭdek-naŭ havas de Esperanto nur morala n pro- fiton, por kio do ni ĝin propagandas? Mi ne dubas, ke la plimulto el vi donos al ni nur unu respondon : ni faras manifes- tacion kaj propagandon por la esperan- tismo ne pro ia utilo, kiun ĉiu el ni per- sone povas havi de ĝi, sed pro tiu gra- vega signifo, kiun la esperantismo havas por la tuta homaro, pro tiu komune- homa celo, kiu nin, aktivajn Esperantistojn, altiris al Esperanto; ni kunvenas ĉiujare el ĉiuj partoj de la mondo, por havi la ĝojon vidi samideanojn, por premi al ili la manon, por varmigi en ni per recipro- ka renkontiĝo kaj kunvivo la amon kaj entuziasmon por la ideo, kiun la espe- rantismo en si enhavas. Kiel la antikvaj hebreoj tri fojojn ĉiujare kunvenadis en Jeruzalemo, por vigligadi en si la amon al la ideo monoteisma, tiel ni ĉiujare kunvenas en la ĉefurbo de Esperantujo, por vigligi en mi la amon al la ideo esperantisma. Kaj tio ĉi estas la ĉefa esemco-dkiaj "l'a! efa "cello de niaj kongresoj.

Ĉar la mondo ĉiam komprenis, ke la esperantismo estas forte ligita kun certa interna ideo, kaj tre multaj personoj ne volis lerni kaj uzi Esperanton nur. tial, ĉar ili ne volis esti rigardataj kiel parti- anoj de ia ideo, tial—por ne fortimigi de- ni la grandajn amasojn, — ni estis devi- gitaj klarigi per Bulonja deklaracio, ke la simpla esperantisteco, t. e. la uzado de la lingvo Esperanto, neniun devigas esti partiano de tiu aŭ alia ideo, ke ĉiu Esperantisto restas homo tute libera kaj

unuj: Esperantistoj ne respondas por la

1911 HeHie KB эсперантизму, TT... NpoCroe изучен!е и примфнеше Эсперанто на

практикЪ, никого не обязываеть при- соединяться къ какой-то идеи, однако никто ME долженъ сомнЪваться, что BCbXD HI по крайней мЪрЪ большую часть лицъ, которыя борются за Эепе- ранто, связываетъ одна общая идея, которая и служитъ главнымъ стимуломъ въ ихъ работф.

Каждый частный эсперантиетъ можеть имЪть убЪждения или поступать, какъ опъ хочетъ, и мы не отвЪчаемъ

зя его убЪждешя или поступки, какъ опь пе отвЪчаеть за наши. Онъ можетъ быть наибольшимь эгоиетомъ,

племеннымъ шовинистомъ, врагомъ лю- дей или даже неблагороднымъ преступ- НИКомь, — Но если онъ употребляетъ Эсперанто, мы не можемъ запретить ему называть себя эсперантистомъ. Но, если онъ захочетъ участвовать на эсперант- скомъ конгресс\, или онъ пожелаетъ присоединиться къ какому-нибудь дру- гому учрежден, которое украшено зе- леной звЪфздой, тогда дЪло измЪняется. Тогда онъ приходитъ въ страну, которая имфетъ свои особые обычаи, законы и принципы.

Въ Эсперантйи царетвуетъ не только язы къ Эсперанто, но также внутренняя идея эсперантизма; въ Эсперантт царствуеть не только оффищальный, обиИй эсперантизмъ, — тамъ царствуетъ также нЪчто другое, нЪчто до сихъ поръ точно не формурлированное, но прек- расно ощущаемое эсперантанами—тамъ царствуетъь зеленое знамя!

Что такое зеленое знамя? Если для какого-нибудь торговца, который упот- ребляетъ языкъ Эсперанто только для того, чтобы продать свои товары, или для спортемэна, употребляющаго Эспе- ранто для забавы, наше знамя служить только простымъ обозначешемъ нашего языка, просто условной декоращей на- шихь конгрессовъ и учрежденш, — то мы, борцы за Эсперанто, конечно видимъ въ нашемъ знамени нЪ$что другое: оно для насъ является святыней, подъ тЪнью которой мы отправляемся въ мирный бой, оно для насъ тотъ голосъ, который постоянно напоминаетъ намъ о работЪ для Эсперанто только потому, что

ВИА ЭТО

119

ideoj de Esperantistoj. Sed se la simpla''Es'perantisbeeo, tllesla simpla lernado kaj uzado de Esperanto, neniun devigas aliĝi al ia ideo, tamen neniu povas dubi, ke ĉiujn, aŭ almenaŭ la grandegan plimulton de la personoj,

aliaj

kiuj batal as por Esperanto, ligas unu komuna ideo, kiu estas la tuta stimulo de ilia laborado.

Ĉiu privata Esperantisto povas havi tiajn konvikojn aŭ fari tiajn agojn, kiajn li volas, kaj mi ne respondas por liaj konvinkoj nek agojn, kiel li ne respondas por niaj. Li povas esti la plej granda egoisto, genta ŝovinisto, malamanto de homoj aŭ eĉ la plej malnobla krimulo, kaj se li nur uzas la lingvon Esperanto, ni ne povas malpermesi al li nomi sin esperantisto. Sed se li volas veni al esperantista Kongreso, aŭ se li volas aliĝi al ia alia institucio, kiu portas la verdan standardon, tiam la afero ŝanĝiĝas. Tiam li venas en landon, kiu havas siajn apartajn leĝojn, siajn apartajn morojn kaj principojn.

En Esperantujo regas ne sole la lingvo Esperanto, sed ankaŭ la interna ideo de la esperantismo: en Esperantujo regas ne sole la oficiala ĝenerala espe- rantismo, — tie regas ankaŭ io alia, io ĝis nun ankoraŭ ne precize formulita, sed tre bone sentata de ĉiuj esperantujanoj- tie regasla verda standardo!

Kio verda standardo? Se por iu komercisto, kiu uzas Esperanton nur por vendi siajn komercaĵojn, aŭ por

estas la

iu sportisto, kiu uzas Esperanton nur por amuzigi, nia standardo estas simpla signo de nia lingvo, simpla interkonsentita de- koracio por niaj kongresoj kaj institucioj— ni, Esp erantistoj-batalantoj, certe vidas en nia standardo ion alian: ĝi estas por ni

io sankta, ĝi estas la voĉo, kiu konstante memorigas al ni, ke ni laboras por Espe- ranto nur tial, ĉar ni esperas, ke pli aŭ malpli frue, eble post multaj jarcentoj,

120

мы надЪфемся, что раньше пли позже, можеть быть спустя много вЪковъ, Въ пониманьи общаго нарЪчЕя, Внемля братек гласъ благоговЪйный, Люди всЪ, въ пылу чиетосердечья, Соберутся въ тЪеный кругъ семейный.

Мы постоянно повторяли что совсфмъ не желаемъ вмфшиваться во внурен- нюю жизнь HAPONOBB, но мы только желаемь создать соединяющШ моетъ между племенами. Девизъ идейныхъ эсперантистовъ, до сихъ пору еще не формулированный, но веегда ясно чув- CTBYEMBIĤ, COCTOHTB въ елфдующимъ: „Мы желаемъ создать ней- тральный фундаментъ, на кото- ромъ разл ичныя племена мог- ли бы мирно и по-братски ено- ситься, не навязывая взаимно

своихъ племенныхъ особенно- стей“, Таковъ, по моему мнЪнию, девизъ

зеленаго знамени, этого прекраснаго и величественнаго знамени, которое созы- ваеть насъ ежегодно со всЪхъ концовъ свфта во имя наилучшей мечты чело- chuecrpa.

Еще не наступила пора точно форму- лировать всЪ подробности сказаннаго де- виза; они формулируются сами собою мало но малу нашими ежегодными съ%з- дами и пребывашемъ вмЪстЪ. Я хотЪлъЪ лишь обратить ваше внимаше только на то, что наши конгрессы, созываемые подъ эмблемою зеленаго знамени, не только суть конгрессы языка Эсперанто, но также внутренней идеи эсперантиз- ма. СлФдовательно, каждая мысль, въ которой мы чувствуемъ духъ зеленаго знамени, все, что способствуеть разру- шен!ю стфнЪъ между племенами, касается нашего конгресса.

Вы часто слышали о нейтрально- сти нашихъ конгрессовъ. Да, нейтраль- ность — ихъ главный принципъ; но неоэходимо вЪрно понять емыелъ этой нейтральности. Она существуеть вь международныхъ конгрессахъ; но, между тЪмъ, какъ тамъ нейтральность лишь дфло такта, у насъ она является главнымъ принципомъ; у насъ нейтральность, или вфрнфе нейтрализащя междупле-

KIUGIAS SENECIO)

Sur neŭtrala lingva fundamento, Komprenante unu la alian, La popoloj faros en konsento Unu grandan rondon familian.

Ni konstante ripetadis, ke ni tute пе deziras nin enmiksi la internan vivon de la gentoj, sed ni deziras nur krei ligantan ponton interla gentoj. La devizo de la ideaj Esperantistoj, ne- niam ĝis nun precize formulita, sed ĉiam klare sentata, Nuu td-eszivajs kreineŭtralanfundamenton, sur kiu la diversaj homaj gentoj povus pace kaj frate interkomuniki ĝadi, altru- dante al si reciproke siajn gen- tajn apartaĵojn“.

en

estas:

ne

Tia, laŭ mia opinio, estas la devizo de la verda standardo, de tiu bela kaj majesta standardo, kiu kunvokas nin ĉiu- jare el ĉiuj partoj de mondo en. la nomo de la plej bela revo de la homaro.

la

Por formuli precize ĉiujn detalojn de la dirita devizo, ne ankoraŭ la tempo; ili formuliĝos per si mem, iom post iom, per nia ĉiujara kunvenado ka kunvivado. Mi volis nur atentigi vin, ke: niaj kongresoj, farataj sub la signo de la verda standardo, estas ne sole kongresoj dela lingvo E peranto, sed ankaŭde la interna ideo de la esperantismo.Sekve ĉiu te- mo, en kiu ni sentas la spiriton de la verda standardo, ĉio kio kondukas al rompado de la muroj inter la gentoj, apartenas al nia kongreso.

venis

Vi ofte aŭdis pri la neŭtraleco de niaj kongresoj. Jes, neŭtraleco estas la ĉefa principo de niaj kongresoj; sed oni devas ĝuste kompreni la sencon de tiu ĉi neŭtraleco. Neŭtraleco ekzistas en ĉiuj internaciaj kongresoj; sed dum tie la neŭtraleco estas simple afero de ta k- to, ĉe ni ĝi estas la ĉefa principo, ĉe ni

1911

АСАН

121

менныхъ отношений — все содержане, вся цфль нашей работы. Поэтому на нашихъ конгрессахъ мы никогда не должны касаться вопросовъ спещально политическихъ, касающихся диплома- товъ, или вопросовъ спещально рели- гозныхЪъ, касающихся духовенетва и философовъ, — такъ какъ зеленое знамя запрещаетъ намъ дЪфлать то, что могло бы оскорбить тотъ или другой народъ, ту или другую религюзную группу; но все, что, никого не обижая, можеть соз- дать мирный мостъ между народами, не только не должно быть боязливо из- ОЪгаемо на нашихъ конпрессахъ, но на- противъ оно должно быть су щпостью- ихъ; ибо все это принадлежитъ зелено- му знамени.

Если мы будемъ помнить о требова HIAX зеленаго знамени, мы не будемъ бояться говорить и дЪйствовать и мы пойдемь къ нашей цфли сознательно и смЪло и наши конгрессы съ каждымъ годомъ седЪлаются все болЪе и болЪе- интересными и важными для мра. Зе- леная авЪзда перестанетъь быть труели вымъ знаменемъ молчашя и сдЪлается эмблемой работы.

Все, что способствуеть разрушенио слфнЪъ между народами, касается нашего конгресса. Обширны и велики сношеня между племенами и нащями, и обширны и многочиеленны темы, которыя мы должны обсудить. Такь напримЪръ, пе имЪя никакого намврешя вмЪшивать- ся въ какую-либо спещальную систему, той или другой темы, можно предлагать нашимь конгрессамъ интернацюнальныя системы для удобетва и нейтральности междунаролныхъ сношенШ, какъ напри- MBpb, междунаро: нуюленежную систему, часовую систему, календарь ит. д. и тогда мы сможемъ испытать, хорошо ли наше предложене или нЪтъ, но мы не должны говорить, что обсуждеве этихь проектовъ противно нашей программЪ. НЪкоторые вЪФроятио предложать намъ устроить нЪсколько международныхъ праздниковъ, которые ‘существовали бы наравнЪ съ церковными нацюнальными праздниками и служили бы для брат- скаго единен!я народовъ; друМе пред- ложатъ, пожалуй, еще что нибудь подоб-

la neŭtraleco, aŭ pli ĝuste la neŭtraligo de la intergentaj rilatoj estas la tuta enhavo, la tuta celo de niaj laboroj. Tial ni ne- niam devas paroli en niaj kongresoj pri aleroj speciale politikaj, kiuj apartenas al la diplomatoj, aŭ pri aferoj speciale religiaj, kiuj apartenas al la ekleziuloj kaj “lozofoj, — ĉar la verda standardo mal- permesas al ni fari ion, kio povus ofendi tiun aŭ alian genton aŭ religian grupon; sed ĉio, kio, neniun ofendante, povas krei pacan ponton inter la popoloj, tio ne sole ne devas esti timeme evitata en niaj kongresoj, sed kontraŭe, ĝi devas esti ĝuste la esenco de niaj kongresoj, ĉar ĝi apartenas al la verda standardo. Se ni memoros pri la postuloj de la verda standardo, tiam ni ne timos plu paroli kaj agi, tiam ni irados al nia celo konscie kaj kuraĝe kaj miaj kongresoj fariĝos kun ĉia jaro pli interesaj kaj pli gravaj por la mondo. La verda stelo ĉesos esti malkuraĝa signo de silento, ĝi fariĝos signo de laboro.

Ĉio, kio kondukas al rompado de la muroj inter la gentoj, apartenas al nia kongreso. Vastaj kaj grandaj Tilatoj inter la gentoj kaj nacioj, kaj vastaj kaj multenombraj estas la temoj, kiujn ni devos pridiskutadi. Tielekzemple, hav- ante nenian intencon enmiksi sin em ian specialan sistemon pri tiu aŭ alia temo, oni povas proponi al niaj kongresoj inter- naciajn sistemojn por la oportuneco kaj neŭtraleco de la rilatoj internaciaj, kiel ekzemple internacian monsistemen, hor- sistemon, kalendaron k. t. p. kaj tia» ni povos esplori, ĉu la propono estas bona aŭ ne, sed ni ne devas diri, ke la disku- tado pri tuj projektoj estas kontraŭa al nia programo. Oni eble ankaŭ proponos al nila aranĝon de kelkaj festoj inter-

estas la

gentaj, kiuj ekzistus paralele kun la specialaj festoj €de ĉia gento Ка] eklezio kaj servus por frate ligi

inter si la popolojn; oni proponos an- kaŭ aliajn similajn aferojn. Ne venis

122 ное. Не пришло еще время говорить 060 BCEMD этомъ подробн%е, поэтому

простите меня, что я намекаю лишь въ немногихЪ словахъ на то, о чемъ я хотЪлъ бы говорить съ вами много, очень много; но, постоянно, все болЪе и болЪе, начиная съ вопросовъ самыхъ ничтожныхъ, ипере- ходя къ вопросамъ боле значительнымъ, начиная съ вопросовъ чисто матераль- ныхъ и переходя ко веЪмъ сторонамъ человЪческаго духа и морали, намъ бу- дуть предлагать различныя средства, могупИя послужить къ примиреншо на- родовъ и къ разрушено стфнъ между племенами, — и все это мы можемъ обсудить, принять, или не принять; но, никогда мы не должны слЪпо отбрасы- вать этого. Ибо все, что ведеть къ брат- ству народовъ и уничтожено стЪнъ между племенами — если оно только не вм шивается во внутреннюю жизнь наро довъ — касается зеленаго знамени.

Дороме друзья!

Я объяснилъ вамъ, что — по моему MubHio — должно быть цфлью нашихъ конгрессовъ. Въ то время, какъ каждый частный эсперантиеть можеть доволь- отвоваться тЪмъ, что употребляетъ языкъ Эсиеранто, наши конгрессы — по мое- му мнЪню — должны работать че толь- ко для языка Эсперанто, но также для внутренней идеи эсперантизма. Я пов- торяю, что все это мое частное мн®ше, которое я вовсе не желаю вамъ пред- лагать какъ какую-нибуль оффищальную программу для нашихъ конгрессовъ. Нашъ конгреесъ долженъ быть просто конгоессомъ эсперантистовъ и его прог- рамма, будучи составле на согласно устава нашихъ конгрессовъ, должна остаться совершенно свободной и сооб- разоваться каждый разъ съ мнфШями и MENAHIAMU большинства участниковъ конгресса. Но безразлично, соглашаетесь Hu BW Cb MONMD MHBHIEMB или ABTB, желаете ли вы работать согласно съ требовашями зеленаго знамени или нЪтъ, — я не сомнфваюсь, что въ глубинЪ вашего сердца вы всБ чувствуете зеленое знамя, вы всЪ чувствуете, что оно больше, чЪфмъ

простой символъ

AŬ RIGA!STELO №

7—8

ankoraŭ la tempo, por paroli pri ĉio de- tale, tial pardonu min, ke mi nur aludas per kelkaj vortetoj tion, pri kio mi volus multe, tre multe paroli kun vi; sed ĉiam pli kaj pli, komencante de aferoj bagate- laj kaj transirante al aferoj plej gravaj, komencante de aferoj purematerialaj kaj transirante al ĉiuj flankoj de la homa spirito kaj moralo, oni proponados al ni diversajn rimedojn, kiuj servas al la fratigado de la homoj kaj al la rompado de la muroj inter la gentoj—kaj ĉion tion ĉi ni povas prijuĝi, akcepti aŭ ne akcepti, Sed ni neniam devos ĝin blinde forĵeti antaŭe. Ĉar ĉio, kio servas al la fratiga- do de la gentoj kaj al la rompado de la mala- mikaj muroj inter la popoloj—se gi nur ne enmiksas sin en la internan vivon de la gentoj—apartenas al la verda standardo.

Karaj amikoj!

Mi klarigis al vi, kio—laŭ mia opinio— devas esti la celado de niaj kongresoj. Dum ĉiu privata Esperantisto povas kon entiĝi per tio, ke li uzas la lingvon Esperanto, niaj kongresoj—laŭ mia opinio— devas labori ne sole porla lingvo, sed ankaŭ por la interna ideo de la esperant- ismo. Mi ripetas, ke tio ĉi estas mia privata opinio, kiun mi tute ne volas pro- poni al vi kiel ian oficialan programon por niaj kongresoj. Nia kongreso devas esti simple kongreso de Esperantistoj, kaj kondiĉe ke ĝia programo estu preparita laŭ la kongresa regularo, ĝi devas rest! tute libera kaj konformiĝi ĉiufoje al la opinioj kaj deziroj de la plimulto de la kongresanoj. Sed ĉu vi aprobos mian opinion aŭ ne, ĉu vi volos labori laŭ la

postuloj de la verda standardo aŭ ne—mi ne dubas, ke en la profundeco de viaj

koroj vi ĉiuj sentas la verdan stan- dardon, vi ĉiuj sentas, ke ĝi estas io pli, ol simpla signo de lingvo

1911

языка. И чЪмъ больше мы будемъ принимать учает!я въ нашихъ ежегод- HBIXB KOHTpECCAXB, TBMB Tbenhe мы побратаемся и тфмъ глубже принципы зеленаго знамени проникнутъ въ пашу душу. Мвогя лица присоедивяются къ эсперантизму только изъ простого лю- бопытетва, спорта или ради ожидаемой выгоды, но съ момента, когда они при- нимаютъ участе въ первомъ съЪадЪ Bb Эсперантш, они, неемотря на соб- ственную волю, всегда болъе и болЪе втягиваются и подчиняются законамъ этой страны. Мало по малу Эепераня едЪ- лается воспитательницей будущаго при- миреннаго человЪчества, и въ этомъ будетъ состоять главная заслуга нашихъ конгрессовъ.

Да здравствуетъ Эспералто, но, прежде всего, цЪль и внутренняя идея эсперан- тизма, да здравствуетъ братство наро- довъ, да здраветвуетъ все, что способ- ствуетъ падению международныхъ стЪнъ, да здравствуетъ, растетъ и процвЪтаетъ зеленое знамя!

RIGA'STELO

123

Kaj ju pli ni partoprenados en niaj ĉiu- jaraj kongresoj, des pli ni interfratiĝos kaj des pli la principoj de la verda standardo penetros en nian animon. Mul- taj personoj aliĝas al la esperantismo pro simpla scivoleco, pro sporto, aŭ eble eĉ pro atendata profito; sed de la imomento, kiam ili faras la unuan viziton en Es- perantujo, ili malgraŭ sia propra volo ĉiam pli kaj pli entiriĝas kaj submetiĝas al la leĝoj de tiu lando. lom post iom Esperantujo fariĝos edukejo de la estonta interfratigita homaro, kaj en tio ĉi kon- sistos la plej gravaj meritoj de niaj gresoj.

kon-

Vivu Esperanto, sed, antaŭ ĉio, vivu la celo kaj la interna ideo de la Esperan- jismo, vivu la frateco de la popoloj, vivu! ĉio, kio rompas la murojn inter la gentoj vivu, kresku kaj floru la verda standardo!

Kial IDO en la rolo de lingvo internacia ne povas superi la lingvon

ENPERANTO?

De Prof. P. Christaller-Stuttgart, Germanujo. (Daŭrigo.)

Ni priparolu nun la vortaron de ldo. Pri ĝi oni legis antaŭ nelonge en „Progreso“ ke ldo jam havas pli ol 5000 vortojn, dum Esperanto nur pli ol 3000. Je tio estas ĝusta, oni tre facile ekkonos, ke Esperanto devas esti pli facile Jerne- bla lingvo. Certe ja ankaŭ Esperanto pliriĉiĝas laŭ tiu rilato, kaj tute prave, kvankam oai devas esti singarda, por ne plene detrui la facilecon de la gisnuna Esperanto. Olte okazas, ke iu verkisto ne sufiĉe konas la jaman vortaron kaj uzas novan radikon tute troan. Aliaj ankaŭ eble ĝin uzas kaj jen la balasto nenecesa.

Sed arkaŭ ldo pliriĉiĝas ne nur laŭ gramatikaj formoj sed ankaŭ laŭ nombro de vortoj: en 4 kajeroj de „Progreso“ (Aŭg — Dec. 1910) oni trovas 176 novajn vortojn anoncatajn al la fidelularo; inter ili estas 42 ŝanĝoj de ĝisnunaj vortoj. Inter la lastaj oni precipe rimarkas fori- gojn de la „Mala = vortoj. Ĉiu kom- prenos, ke tia procedo malfaciligas la

lernadon. Oni ja povas konsenti pri tiaj ŝanĝoj, kiam ekzistas vera bezono pro praktikaj kaŭzoj,“) sed la Idanoj sekvas

7) ekze „dekstra, maldekstra“ fermi“ kaj kelkaj a ĝos ankaŭ en Esperanto.

„fermi, mal- kiujn oni rajte eble ŝan-

194 RIGA STELO

tro multe sian kutimon: kie en nacia lingvo oni havas similajn formojn tie, jes tie kompreneble oni lasu „mal-“ (aŭ ion similan, oni jam diskutis pri „pli inter- nacia“ formo: des-, ne- non-) sed kie ne, tie oni ja forigu la Esperantan „Volapu- kajon“. Tial ldo certe ankaŭ akceptos „matro“ anstataŭ „patrino“: tre „fama“ sinjoro ĝin jam proponis.

Se ni deprenas la 42 ŝanĝitajn vor- tojn, ni havas 134 tute novajn. Oni eble supozos: nu, Esperanto estas tro malriĉa, ĝi ne povas ĉion esprimi, kaj Ido ĝin povas. Ho ne, tio me estas la kaŭzo: Ĉu preĝejo ne sufiĉas (apud kapelo, ka- tedralo)? por ]do ne, ĝi bezonas „kirko“ kaj pli ol duona mondo devas lerni no- van vorton, eĉ la angloj, kiuj skribas „church“ kaj prononcas „ĉorĉ“ devas ĝin noti. Ĉu „sur-pentri“ ne sufiĉas? por [do ne, ĝi trudas al ĉiuj homoj, kiuj ne estas francoj aŭ portugaloj, novan vorton indutar“. Simile ĉe

bifurkar (disiĝi. disreli); bagajo (pakajo);

aniversario (jartago); salubra (utila, iafoje saniga), naufrajo — (ŝiprompo) ktp.

Certe la Idanoj povas diri: ni nurnun ŝanĝas kaj aldonas, post malmulta tempo la ĉefa laboro estos finita. Sed — pri elekto de vortoj oni povas sekvi diversajn vojojn: estas dirite en Progreso (1910!) : ke la internacieco ĝenerale estas pli gran- da por la formo ol por la senco, kaj ke la montroj de la naciaj lingvoj koncernas la internaciecon de la formo. — Nu, povas veni idestroj, kiuj pli atentas la sencon ol la formon de l' vortoj, kio ja certe estas multe pli grva. Krom tio, ĉe la cititaj montroj la vortoj estas tre malavare provizitaj je la literoj rilataj al la naciaj lingvoj. Ekzemple „bifurkar“ havas sian D (Deŭtsch»germana), tamen la vorto „Bifurkation“ estas tre malmulte konata, mi tute ne memoras esti leginta ĝin, ĉiuokaze mi neniam ĝin uzis kaj nur per mia pli frua lerno de la latina lingvo mi povis derivi la vorton de la latina

furca“. Laŭ la [dana maniero oni certe ” а = . ŝ povas krei „la plej grandan internacie- con“.

La franca vorto „assister“ estas „helpi, kunagi“ sed „assister a queleque chose“ es- tas „Ĉeesti“. Esperanto akcertis por la du esprimoj:

asisti — helpi, kunagi; ĉeesti — partopreni (kunsidon k.t.p.) tio estas laŭ la germana uzo de „assistie- ren, Assistent, Assistenz“, kaj laŭ la angla „to assist, assistance“; por „ĉcesti“ la germanoj ne konas „assist“, do Ido пе rajtas aldoni la „D“ kaj tre verŝajne ankaŭ ne la „E“ angla) ĉe sia radiko „asist“. ldo havas: [sokursar, sekondar, helpar-helpi, asisti, ? kunagi [asistar-ĉe-esti; do ĝi devigas lerni du pliajn vorntoj kaj konfuzigas la germa- nojn kaj anglojn.

La Idanoj mokas ja pri la uzo de ku- nigitaj afiksoj sen alia vortradiko, (ili agas ankaŭ ĉi tie laŭ ilia kutimo еп naciaj lingvoj, tamen tia uzo estas tre praktika kaj tre faciligas la lingvon; mi e$ povas laŭ sperto diri, ke tia eblo kaŭzis al mi kaj al aliaj samideanoj ofte veran plezu- ron. Certe per tiaj vortoj, kiel ankaŭ per la tabelaj vortoj, la esperantaj tekstoj ne estas tuj tute klaraj al kleraj neesperantistoj, sed „mi tion jugas esti bonaĵo, per ĝi nia lingvo estas iomete sekreta lingvo eĉ por la kleruloj kaj, kiim ili uzis la malgrandan penon lerni ĉirkaŭ 50 vortformojn, tiam la tuta lingvo malfermiĝas antaŭ ili. Ĉu oni ne devas lerni ankaŭ la Idajn „krenri“? Ĉiuokaze kie Ido malakceptas afiksajn kunmetaĵojn, ĝi devas starigi nova vorton, kaj ĉiu nova pli mallaciligas la lernadon, precipe por nekleruloj. Cetere ĉu la nunaj Idanoj estas konvinkataj ke tia kutimo neniam

penetros en ilian lingvon ke oni neniam uzos „ilo“ tion atendu. : Ju Idano priparolis la kaŭzojn de S-ro L. E. Meier por lia eksidaniĝo kaj ĉe

anstataŭ „instrumento“? Ni

lia dua kaŭzo li nur havis jenan kontra argumenton: „tote malvera: la max“) facila por la max“) multa homi“ (la plej facila por la plej multaj homcj) Vere lia argumento ne estas konvinkiga — kvankam ĝi estas frazo, tre feliĉiganta 77 x,Laŭ la „Decidoj de la Akademio“ oni nun diras „maxim“.

1911 RIGA STELO 125

la Idanojn — ĝi estas tute malĝusta. (La vorton „malvera“, — tre ŝatata ĉe la

„Idestri“ — mi ne volas uzi, ĉar tiu diro ja venis tie el blinda fanatikeco.

3. Nur tia lingvo internacia fine ven- kos, kia altiris la plej grandan anaron, kaj Ido neniam povos superesti tiurilate Esperanton. La Idanoj volonte profetas, ke Esperanto pereos pro gia neprogre- semo, same kiel ankaŭ Volapuk pereis. Tiu diro ne estas trafa komparo; Vola- puk pereis pro la disiĝo de ĝiaj anoj kaj pro la supereco de la Esperanto-lingvo; ĝi disfalis kaj nenie oni spertis ke Espe- rantisto fariĝis Volapukisto. “Male, kom- parante la Esperantistaron kaj la ldaron, oni scias ke diversfoje Idanoj fariĝis Es- perantistoj, aŭ ke lIdanoj forlasis la aleron ne trovinte ankaŭ ĉe Ido sian idealon de lingvo internacia. Oni ja scias, ke Ido estigis jam 9 pliajn projek- tojn, pri kiuj ĉies patro iris, ke lia infa- no estas la plej bona kaj bela. En Mainz' ekzemple okazis,ke la tiea grupo, pro instigo de ĝia prezidanto, fariĝis idista, la estro tamen elpensis novan sis- temon, kaj fervore laboris pri ĝi, sed nun? la Idista grupo tie mortis kaj ver- ŝajne baldaŭ tie ekvivos nova Esperan- lista. En tio ja jam la historio montras ta grandan diferencon inter Volapuk- Esperanto kaj Esperanto-Ido, ke Volapŭk- grade disfalis post apero deEsperanto dum tiu ĉi, post apero de Ido havis pli gravajn progresojn ol iam antaŭe, Certe lli estus eĉ pli grandaj, kiamla Idanaro ue malhelpus nin kaj per sia nova lingvo konfuzigus la ое ankoraŭ varbitojn por la ideo de helpa lingvo. Pri la pro gresoj de Eseeranto dum la pasintaj jaroj estas la jena statistiko“) tre instrua: ek- zistis esperantaj libroj kaj broŝuroj en 1889: 29; 1894: 88; 1899; 123; 1904: 211; 1909: 1327.

Kaj nun kelkajn vortojn pri la pro» gresojenla diversajfakoj del' homa vivo.

Oni ja scias, ke de 1905 ĉiujare oka zis niaj Internaciaj Kongresoj, dum 1910 oni kalkulis 20 pli malpli gravajn kon- gresojn en Esperantujo, inter ili estas jam

el „Oficiala Gazeto“ NIL-a jarkolekto pĝ 16.

kelkaj, kie Esperanto ne estis celo, sed nur rimedo por celo, mi citu la Kon - greson dela Katolikoj (Parizo), tun de U.E. A. (Aŭgsburg')) kaj de „Teka“ (kuracista Asocio) en la sama urbo. Sed jam multaj ne esperantistaj societoj aŭ kongresoj sin okupis pri Espe- ranto, aŭ konsilante al la kongresanoj la lernon de l' helpa lingvo, aŭ akceptante Esperanto-korespondadon, aŭ allasante la lingvon por la kongresaj diskutoj. Ni notu inter la rekomendintoj la jenajn orga- nizaĵojn :

La4-a Latin-Amerikana Ku- racistoj-Kongreso, Rio de Janeiro 1909 ;

La Kongreso de Blindu ll- amikoj, Neapel, 1909, (oni pledis unu- anime por enkonduko de Esp-o en la blindulejojn);

La Kongreso por Tutmonda Ekonomio, Mons, 1905;

La Kongreso de Dentistoj Briŭissel, 1908; :

Inter la akceptintoj Esperanton, ĉu kiel skriba ĉu kiel parola perilo ĉe kon- gresoj, la jenaj:

La Kongreso de Psiĥologoj Genf, 1909, (ĝi estis la unua scienca kongreso, kie aŭdiĝis raporto en lingvo Esperanto);

La Kongreso de Kuracistoj, Budapest, 1909, (tie oni havis 8 raportojn en Esperanto, preskaŭ 200 esperantistoj ĉeestis, kaj ili havis apartajn kunsidojn )!

La Unio de NovmaltusianojJ allasas E-on kiel kongres-lingvon;

La Kongreso de la fotogra- fistoj, Brŭssel, 1910; same

La Internacia Pacifista So- cieto Miinchen, 1907 (krom tio, Ĉe so- cieta konkurso, Esperanto estis unu el la allasitaj lingvoj kaj inter la 48 solvo estis 3 esperante skribitaj);

‚ Ла Оп1уегза!а Ш1ро еп Рег- burgo (akceptis Esperanto por la ĝeneralaj dokumentoj.?)

*) Pli plenan liston enhavantan pli ol 30or- ganizaĵoj oni trovos en propaganda Folio de Esperanto-Propaganda Instituto, K. Steier, Kaiser- Wilhelmstr. 15, Leipzig,

126 RDOGATSTZELIO мж— рае

Precipe notinda estas la venko de Esperanto kontraŭ Ido en Briissel. Tie oni aranĝis diskutan vesperon kaj ties rezultato estis, ke la Internacia Bib- liografa Instituto, Briissel, kaj la oficejo de l' Internaciaj So- cietoj alprenis Esperanton.

Tiom pri internaciaj organizaĵoj. Rilate la naciaj oni trovas en „Espero Pacifista“ pli ol 30 pacifistajn societojn, kiu akcep- tadas Esperanto-korespondadon. Kaj di- versaj alispecaj societoj akceptis aŭ reko- mendis, parte energie Esperanton. Ni rigardu iom la kampon de la Lernejo, tiun tiel gravan por mia ideo. Ankaŭ ĝi estas penetrata de nia lingvo. Jen kelkaj notoj pri Rusujo: Kursoj en J e- nisseisk, Kasa n' (popola universi- tato) Lodz, Riga, Tomsk, Var- ŝaŭ. Pri Germanujo: Unua — aŭ dua- gradaj lernejoj: en Braunŝvejg', Dohlen, Deŭben', Donaŭvorth' Dresden, (Gotha, Hanover, Magdeburg, Miŭnster, Weia- bohla. En perfektigaj aŭ komercistaj ktp. lernejo: Aŭgsburg, Berlin, Breslaŭ, Chemnitz, Dresde n', Frankfurt a—M, Gotha, Ham- burg”, Hildes hejm, Koln, Kot- hen, Libeck, Munchen, Pots- аш’.

Pri Francujo: Ашесу, Bor deaux (deviga, Boulogne, Gre noble' (entute pli ol 600 gelernantoj), Lille' (jam de kelkaj jaroj ĉiujare 400- 500 gelernantoj, Louhans, Paris, (de 1996, PontAndemer, Rouen', St Claude, St Omer'. Alispecaj lernejoj en Le Havre, Lyon; Кершы.

Pri Anglujo: jam en 1909 ekzistis40 lern- ejoj, kie oni instruis Esperanton, inter ili estas urboj Blackpool,Darlington' (teĥn.) Derby”, (teĥn.)E di nb urg'Leeds', London', Ne lson,Oxf ord', (ekzamenoj ĉe universitato) Pinner. En Dublin ĉe la lernejo por nirurgoj oni akceptis Esp-on kiel fako laŭvola en la ekzameno por novuloj.

Plie oni povus citi urbojn en Aŭstrio,

Belgujo, Bohemujo, Brasilujo, Bulgarujo, Fidĵi-Insuloj, Grekujo, Hispanujo, Hun-

№ 7—8

garujo, Italujo, Kolumbio, Meksiko, Nov- Zelando, Peruo, Rumanujo, Svedujo, Svi- sujo, Transvalo, Tuniso, Turka Azio, Usono.

Pri la movado inter la Lernantoj kaj Studentoj: oni jam havas landajn ligojn en Anglujo, Belgujo, Bohemujo, Francujo, Germanujo. Krome, en diversaj pliaj landoj lernanto-grupojn. En Budapesf' kaj Luhaĉovice” (Moravio) estas si- dejoj de internaciaj studento-ligoj.

Ankaŭ inter la Instruistaro Esp-o pro- gresas: En Saksujo jam ekzistas du ligoj de instruistoj esperantistaj, ankaŭ en Francujo multaj instruistoj estas espe- rantistaj: jam 1906 oni sciis la adresojn de pli ol 1000, sole en Dijon estis 224. Ankaŭ en tiu lando ekzistas unuiĝo de la instruantoj, kaj oni ja bone scias, ke la rektoro de l” Dijona universtitato, Sro Boirac, estas prezidanto de Г Lingva Komitato. La „Internacia Asocio por Instruistoj“ enhavis 1909 en 21 landoj pli ol 260 membrojn. Konate estas ankaŭ ke Piof-ro Mayor — Cambridge, post la tiea kongreso direktis leteron al la landaj lernejoj, atentigante pri Esperanto, kies instruado devus esti la unua inter la fremdlingvoj.

Rilate al Arto, Esperanto penetris precipe en teatrajn rondojn. S-ro Re li- cher estas la unua inter la profe siaj aktoroj, kiuj favoras Esperanton. Li ja aranĝis en Dresdeno Jla faman prezenta- don de Ifigenio; citinda estas ankaŭ ak- toro Poolmann -Amsterdam. Plie en Barcelono kaj Washingtono profesiaj aktoroj ludis la kongresajn teatraĵojn.

Multnombre estas la prezentadoj per neprofesiaj aktoroj, kiuj ofte arte plibeli- gis esperantistajn kunvenojn. De kelka tempo ankaŭ ekzistas internacia ligo de ar- tistoj por varieteaj teatroj. Pri Muziko oni povas mencii la amuzigan Harrison Hill en Anglujo, la Varŝavan artistan societon, kiu anoncis koncertvojaĝon, dum kiu ĝi prezentos Esperanto-kantojn. La Muzika Konservatorio en Valencia' anoncis antaŭ 2 jaroj konkursojn, kaj la programo estis verkita en Esperanto.

Ankaŭ la Scieneo ĉiam pli interesiĝas pri la nova internacia lingvo. Multnom-

г

| | |

1911

bre jam estas la scienculoj, kiuj aliĝis al la Internacia Scienca Asocio, kies Revuo iam havas sian 8-an jaron. Krom tio ek- zistas „Voĉo de Kuracistoj“, „Voĉo de farmaciistoj“. Pola gazeto „Hirurgio“ el- donas resumojn de ĝiaj artikoloj en Espe- ranto, la „Instituto por Internacia Inter- ŝanĝo de Progresigaj Spertoj“ dissendas parolantojn, unu el ili prol-ro Aa ga-

che-Parizo, paroladis antaŭ пе lon- ge en Berlino, «uzante Esperanton, La Amerika Scienca Kon.

greso en Santiago (Ĉilujo) aprobis du deziresprimojn: 1) ke oni alprenu Espe- rantan instruon en la lernejojn; 2) ke la Usona registaro iniciatu tiun aferon. Mi ne povas mencii ĉiujn akirojn de Езр-о en tiu kampo,“) mi finu per la sciigo ke en Berlina universitato, prof-ro D-ro Ad. Schmidt havas prelegojn pri „Historio kaj teorio de artefaritaj komprenigiloj“. Ke li tie ankaŭ al Esperanto donos ĝian ĝustan lokon, oni prave supozas, ĉar li ja jam estis prezidanto de la lnternacia Scienca Asocio, kaj estas honora prezi- danto de la Berlina Grupo.

Kion diri pri Komerco kaj Industrio! Ne estas eble resumi en malmultaj linioj ĉion jam akiritan por kaj per Esp-o. Jen kampo sur kiu almenaŭ ankoraŭ du ja. tojn Ido neniel povas konkuri nian ling. von. Ĉar laŭ diro de profro Jes per- sen oni bezonos ankoraŭ tian tempspacon por havi sufiĉe pretan lingvon, preskaŭ ne plu ŝanĝotan. Certe la Idano] povas fari intertempe teorian laboron, tiele ili jam eldonis vortlibreton pri „mashin- element Kompreneble, ignorante la rilate malmultajn diferencojn inter Espe-

x) Pli detale oni ĝin trovos en dua propa- gando-folio eldonota baldaŭ ĉe Esp-o-Propaganda Instituto, K. Steier, Kaiser Wilhelm str. 15 Liepzig.

«2 Sed ni atendu, ĉu tiam ne ekzistos aliaj, „idestri“, kiuj havos aliajn dezirojn kaj ideojn ol la nunaj.

X44) Tiun verkon mi eble alian fojon recen- zos, ĉar ĝi certe prezentas kelkan interesaĵon, se oni pripensas, ke ili havas por nia „forto“ la vorton „fortajo“, ĉar ĉe ili „forto“ estas nia „fortulo“. Ша} maŝinoj do povas funkcii per

„kavalfortaji“ (ĉevalfortoj).

RIGA SiBE LIO

197

ranto kaj Ido koncerne la teĥnikaj esprimoj, ambaŭ partioj povus kun labori kaj povas profiti unu de la alia (ĉe ni ja kompense jam ekzistas la „Teĥnika Vortaro“ de Verax, „Anatomia Vortaro“, „Muzika Terminaro“, „Provo de Maris- ta Terminaro“, „Fotografia Termi- naro“ kaj „Provo de Milita Terminaro“).

“Rilate prospektoj, katalogoj, kaj simi- laj eldonaĵoj en Ido laŭ mia scio nenio ekzistas kaj eĉ ne povas ekzisti“) ĉar aferistoj, negocistoj ne estas inklinaj uzi lingvon pri kiu oni ĉiutage asertas: ni ĝin plibonigas kaj plibonigados. Kiu de- ziras specimenojn de Esperanto Katalogoj skribu al „la Saksa Esperanto-Instituto“ en Dresden' de tie, kompensante la sendkostojn, li ricevos tutan kvanton da ili, ĉar en Dresdeno jam estas pli ol 160 firmoj akceptintaj Esperanto-Koresponda- don. Grandan nombron da firmoj espe- rantanaj oni trovos ankaŭ en la Tutmonda Jarlibro“ de barono de Menil (Hachette kaj K-io, Parizo).

= Multaj Komercoĉambroj aliĝis al Esp-o inter la germanoj tiuj de Bromberg', Kassel, Karlsruhe, Liegnitz, Schweidnitz. Konate estas, ke la Usona komercoĉambro en Was hing- ton' invitis la internacian kongreson de 1910 al ĝia urbo, deklarante ke ĝi multe subtenos la aferon.

Nia U. E. A. (Universala Esperanto- Asocio) estas organizaĵo jam sufiĉe ri» markinda, ĉar ĝi havas jam en pli ol 900 urboj de l' Mondo ĝiajn oficialajn delegitojn, kaj ĝi jam tre ofte helpis je ĉiuspecaj interrilatoj, kaj ju pli tiaj helpoj kaj servoj multiĝas, des pli Esperanto enradikiĝas en la bezonojn de l' mondo,

des malpli detruebla estas Esperanto mem. Nun la Registaroj. En Kembriĝo

1907 unu registaro estis sendinta repre- zentanton; en Dresdeno 1908, monatojn post la glora apero de Ido, estis du ге- gistaroj reprezentitaj; por Barcelono, unu jaron kaj monatojn post la Idiĝo, oni

= Kiel ankaŭ la literaturo preskaŭ nur kon- sistas el gramatikaj, vortaraj propagandaj kaj teorie kritikantaj verkoj.

kalkulis 4 registarojn “) kaj en Wa- Shington', du jarojn kaj monatojn post ktp, oni kalkulis 16 ŝtatojn. La [Чапо} 'a energie asertas, tia sukceso estas ŝul- data al la ideo de lingvo internacia, ne al Esperanto; kaj interne ili eble pensas: kiam estus estinta konata kaj uzata la bonega, la dia Ido, tiam oni havus duo- ble pli grandan registararon, Nu, povas esti, ni supozu tion kompleze, sed, certe, se Esperanto ne aperus ĉe la registaroj kiel bona subteninda afero, tiam ili ne agus tiele.

La Idanoj mokas pri tio, ke la his- pana reĝo diris, ke li ŝatas Esperanton tamen ne povas ĝin lerni pro multaj alia aferoj.

Tio ja estas nuraj komplezaĵoj — ili diras. Nu, ĉu ili eble kredas, ke li ler- nus tuj ldan „quo-qua-qui“ aŭ ĝiajn »— uri kaj-ifi?“ Cu tio estas ankaŭ nura komplezaĵo ke la reĝo distingis D-ron Zamenhof per la alta ordeno de Isabella la Katolika? Ĉu en Francujo oni nur pro komplezo iun nomas kavaliro de la Honora Legio? Nu, ni atendu, kiam la fama markizo kaj lia kunpatro akceptos ion tian por ilia „kreuro“ tiam ni legu la fanfaronadojn ke nun fine la talento kaj genio trovis la merititan re- kompencon!

Nu, mi citu pliajn „komplezaĵojn“ de registaroj kaj similaj organizaĵoj: En Rusujo, Anglujo kaj Brazilujo, oni permesis oficiale uzi por telegramoj Esperanton, same kiel unu el la Ĉefnaciaj lingvoj. En Rio de Janeiro oni havas en la doganaj kaj telegrafaj olicejoj avi- zojn en Esp:o. En multaj urboj de Francujo kaj Anglujo, kaj en kel- kaj de Germanujo, Hispanujo, Belgujo, Bohemujo la grupoj ricevis subvenciojn por publikaj kursoj, en tre multaj okazoj ĉiujare, (en Barcelono jare eĉ 2000 pesetojn) Еп Cambridge kaj Cheltenham (Anglujo) la urbestroj salutis la kongresanojn per Esperanto. En Germanujo la „Saksa Esperanto-Insti- tuto“, fondita de saksaj industriistoj, nun estas sub la reĝa ministaro kaj havas

,

55) La reprezentanto de Meksiko nur alve- nis post fino de l' kongreso.

128 RIGA 5 FELO

№ 7—8

oficialan kursojn kaj ekzamenojn. En Samos la Esp.-gazeto estas presata sen- page en la ŝtata presejo. En Francujo la propono de delegito Cornet pri en- konduko de l' helplingvo en la lernejojn ricevis jam 70 subskribojn de siaj kolegoj. Precipe progresemaj estas la registaroj de Nov-Zelando kaj Brazilujo. En la laste nomita lando omi sankciis la Esperantan eldonon de l' oficiala informo pri la nacia ekspozicio.

La militministro (nuna prezidanto) de Fonseca kaj generalo Bormann sendis delegitojn al la brazilaj kongresoj, same la ŝtato estis oficiale reprezentita ĉe la Waŝingtona kongreso. La komisio pri edukado unuanime voĉdonis por enkon- duko de Esp-ta instruado en la lernejojn.

La Polico jam akceptis Esperanton en la jenaj landoj: Germanujo (Dresden, Augsburg, Chemnitz), Francujo (Paris) Granda Britujo (Cambridge', London Nottingham“ Sutton9, Hispanujo (Bar celona), Holando (Amsterdam“, Hilver sum', Seveningen, Hungarujo (Buda- pest, Rumanujo (Galatz', deviga in- struo!) Svedujo (Stockholm), Usono (Waŝington').

Ankaŭ ĉe la Militistaro kaj Maristaro Esperanto parte bone progresis. Grupo ekzistas aŭ kursoj okazis en Austrio (Zagreb), Belgujo, (Briŭssel'), Fran-, cujo (jam en multaj kazernoj, precipe en la militista lernejo St. Cyr, kie leŭte- nanto Bayol fervore laboris por Ruĝa Kruco). Ĝermanujo (Chemnitz), His- panujo (Madrid', tie ekzistas „Militista Esp-o Societo“, kies honora prezidanto estas la hispana reĝo). Rumanujo (Kon= stanca), Rusujo (Peterburgo, Vladivo- stok“, Chabarowsk'), en tiu Ĵando ankaŭ ekzistas „Asociode Rusaj Oficiroj Esperan- tistaj“, Svedujo (Goteburg); Bra zilu- Jo(du militaj lernejoj,vidu ankaŭ ĉe „regi- staroj“). En Anglujo generalo Baden- Powell multe propagandas la lingvon inter la knabo-skoltoj. *)

Mi preterlasas la progresojn ĉe Ruĝa Kruco kaj ĉe Blinduloj kiuj ambaŭ jam estas tre ĝojigaj, ĉe kongreso de blindul- amikoj en Neapel oni akceptis unuanime

X) „boy-scouts“—knaboj-spionistoj,

1911 RIGA STELO 129

la proponon de FratoI sido ro el Brŭissel, enkonduki Esperanton en la blindulejojn.

superi Esperanton, precipe kiam oni pri- pensas, ke Ido bezonas ankoraŭ unu aŭ

Kien oni vidas, oni ekkonas ŝaton kaj jarojn, por esti sufiĉe preta por la „venko akcepton de Esperanto kaj vere estas kontraŭ Esperanto“ dum nia lingvo inter-

prava la opinio, ke Ido ne povas tiurilate

tempe daŭras vastiĝi.

Fino sekvos.

Эсперанто на практикЪ.

Esperanto en la Praktiko.

lipenoxasganie — Instruado.

Бухареетъь. Г. Монеку ведетъ эсие рант. курсы для телеграфныхъ чино- вниковъЪ ВЪ Главномъ почтамтЪ,

Соединенные Штаты. Въ штатЪ Кон- нектикутъ вырабатывается законъ о вве- деши Эсперанто въ школы и учитель- све институты.

Миниетръ народнаго просвфщешя въ шталЪ Вермонть г. Мазоп 5. З(опе болЪе 2 часовъ бесфдовалъ съ г. ]. Эёа- пуап объ Эсперанто. Министръ того MHBHIA, что слфдуеть ввести Эсперанто въ курсь учебныхъ заведен!й.

Эсперантекая жизнь, Esperanta vivo, Danko. Al la Ĵurnalistoj kiuj parto- prenis en la Ravenna ekskurso. Dum la kvara kongreso de Filozofio, mi sendas mian koran dankon pro la saluta tele- gramo kiun ili sendis al mi; mi esperas ke la aferon kies gravecon ili komprenas, ili esploros ĉiam pli profunde, fervore laboros por ĝi kaj helpos al la forigo de la malfeliĉiga surdomuteco kiu regas inter la popoloj. Mi esperas ke al la VII-a- internacia kongreso de Esperanto la itala- gazetaro ne forgesos sendi reprezentan- tojn kiuj povos detale kaj atente raporti alla itala legantaro pri la vera esenco kaj stato de la Esperantismo. 21 IV 1911. L.ZAMENHOF. Франщя. Въ ПарижЪ организовано справочное бюро для эсперантистовъ. Apecp: S-ro Michel Romano, 18-rue de la Harpe, Paris.

MHenanis. Myannunaamrerp rop. Buap- 6AO ACEHPHOBANI BTODHURO CYOCNAŬO BB 500 MEBETB MBOTHOMY эспер. - журналу „Nova Sento“.

Mraxia. Торговая Палата во Фло- ренщи аесигновала мЪфетному эенпер. об- ществу субсидшо въ 100 лиръ, мотиви, руя свой шедрый дарь тЪмъ соображе- вемъ, что Эсперанто способетвуетъ раз- вито коммерческихъ сношенй-

Берлинъ, 116 н. с. на международ- ной выставкЪ путешествй состоялся день посвященный Эсперанто, къ кото- рому были приглашены веЪ эсперая. тисты города Берлина. Профеесоромъ A-poMb Колеромъ прочитань докладъ: „Эсперанто и авторское правой.

Aurvaia. На праздникЪ, устроенномъ Британской Эсперанто-Ассощащей подъ покровительствомъ герцога и герцогини Коннаутскихъ лордъ-меръ города Лон- дона г. Стронгъ держалъ рЪчь, въ ко- торой. упомянувъ, что онъ имЪлъ уже случай привЪтотвовать эсперантовъ въ 1907 году, съБхавшихся по поводу кон- гресса въ КембриджЪ. выразиль свое удовольстве, что онъ теперь ка- чествЪ главы города можетъ въ вновь привЪфтствовать представителей этого гу- маннаго движешя и что онъ лично счи- таетъ Эсперанто вполнф пригоднымъ средствомъ, которое можетъ привести различные народы ко взаимному нони- маншо и устранен войны.

Eruner». Въ № 94 газ. „Эсперанто“ каирек докторъ Шинекъ сообщаетъ, что на его объявлене о желанши коррее- пондировать откликнулось боле ты- сячи иностранныхъ эсперантистовъ.

Владивостокъ. Въ мЪстномь обще- ствЪ любителей воздухоплаваня языкъ Эсперанто введенъ для корреспонденци съ заграницей.

ЗдЪеь образовалась новая группа эсперантистовь преимущественно изъ китайцевъ, японцевъ и руескихъ пред- ставителей рабочаго класса.

180 RIGA STELO № 7—8

Саратовъ. По словамъ Га Оп4о de Езрегапю кинематографь въ СаратовЪ служить для пропаганды языка Эспе- ранто, показывая фильму CB соотвЪт- ствующимъ текстомъ.

Таличъ. При книжной торговлЪ Па- лилова открытъ спещальный отдфль эсперантской литературы.

„Patro Nia“. jus aperis kiel aparta eldono de religia kanto kun akompano de fortepiano. Vidu Bibliografion.

Всеобщая Польская энциклопед!я въ послЪднемъ, дополнительномъ томЪ подъ буквою Е помЪстила весьма содержа- тельную объ Эсперанто, со статистиче- скими данпыми собраявыми Сепега ОЙ- се]о объ обществахъ, литературЪ и прес- сЪ на языкЪ Эсперанто, а также свЪдЪ- шями объ Универсальной Эсперанто- Ассошащи, объ Академт, Лингвистиче- скомъ КомитетЪ и международныхъ кон- грессахъ Эсперанто.

Internacia Virin - Esperantista Propa- gando, Peto Internacia de la virinoj pri la paco per l' arbitracio. Tia estas nova entrepreno de la ĉefsekretariejo de princ- lando Monako.

La peto estos prezentita al la 38-a Kon- ferenco en Hago. — Pri ĉiuj informoj sin turni: Sekretariat Principal: 9, rue de la Tourbie. Principaute Monaco.

Takomo. Al ĉiuj Esperantistoj, kiuj deziras ian ajn informon. pri la urbo Ta- koma aŭ ĝia ĉirkaŭĵo, nia komerca klubo estas nun preta respondi en Esperanto. Ni esperas, ke ĉiuj interesataj prenos ĉi tiun okazon por informigi sin pri la vasta kaj mirinda okcidento. La okcidento estas la estonta lando: Washington estas la ŝtato de promeso, kaj senhezite ni povas reko- mendi Takomon, kiel la plej belegan kaj la plej allogan urbon en nia ŝtato. Ĝi estas moderna urbo kun pli ol 100000 loĝantoj. Ĝia alloga ĉirkaŭaĵo, ĝia milda klimato, ĝia beleco kaj pureco igas ĝin ideala vrbo por la hejmserĉanto. Ke tie estas fakto, atestas la ĉeesto en nia urbo de multaj progresemaj alilanduloj. Skribu hodiaŭ al „Commercial Club“. Takoma, Washington, U. S. A.

Grava poresperanta entrepreno. Dank” al laŭdinda iniciativo kaj helpo de kelkaj oleremaj esperantistoj estis enregistrita en

Leipzig,la fama centro de librokomerco la „esperanto — propaganda in- stituto“, kiesĉefa celo estas praktika kaj laŭsistema propagando de Esperanto per kursoj, paroladoj, alcentrigo kaj ven- dado 'de ĉiuj esperantaj eldonaĵoj kaj ĉiu- specaj esperantaĵoj (insignoj, poŝtkartoj, bildoj ktp.), eldonado de taŭgaj propa- gandiloj, libroj ktp. kaj starigo de fidinda statistiko de nia movado. Gesamideanoj, mendu Viajn esperantaĵojn per la Espe- ranto — Propaganda Instituto, Leipzig, Kaiser-Wilhelm-Strato 15, ĉar la tuta pro- fito de la entrepreno estos uzata por tut- monda laŭsistema propagando de Espe- ranto, Ĉiu-ajn librojn, gazetojn, esperan- taĵojn, entute ĉion, Vi ricevos per la in- stituto per revenanta poŝto kaj afrankite. Al grupoj kaj propagandistoj ĝi konsen- tas rabaton. Ĉiu, kiu deziras senpage ricevi la interesan ilustritan katalogon de Esperantaĵoj, postulu ĝin tuj per ilustrita poŝtkarto, uzota por ekspozicio.

Esperantista Eksportoficejo. Oni pe- tas nin atentigi pri la kreo de porespe- ranta entrpreno kies la ĉefa celo estas montri la efikecon kaj praktikecon de Esperanto je la komerca vidpunkto. La Esperantista Eksportoficejo lokita en unu el la plej industriaj partoj de Francujo, troviĝas en la plej bona situacio por disvendi senpere la tiel ŝatatajn g uni- verse konatajn produktaĵojn de sia re- giono, kies specialoj estas: “Rubandoj, veluroj, puntoj, zonoj por sinjorinoj, pa- filoj, fiŝkaptiloj, tranĉantaj iloj, por ĉar- pentistoj, lignaĵistoj, barelfaristoj, perfekti- gitaj vinkulturmaŝinoj, pumpiloj, vinber- premiloj, kranoj. — Per la Esperantista Eksportoficejo la klientoj gajnas proksi- mume 15—3590. Ciujn informpetojn oni bonvolu skribi sur duobla poŝtkarto kun pagita respondo aŭ letero enhavanta respondkuponon, laŭ l' adreso: Esperan: tista Eksportoficejo. 583 rue Mulatiĉre, Saint-Etienne, France.

О реформ календаря. Лицамъ ин- тересующимсея вопросомъ о реформ ка- лендаря мы напоминаемъ, что они най- дутъ по этому вопросу цфлую серю erareĥ Bb Internacia Scienca Revuo 3a moexbuHie Trpn roja, a Take обращаемъ ихъ внимаше на пом щаемое

1911

ниже письмо г. Шмида, члена лингви- стическаго комитета.

Reformo de l' Kalendaro. Laŭ dezin- esprimo de l' Internacia Kongreso de la Komercaj ĉambroj (1910 en London), la svisa registaro (Conseil federal suisse) intencas kunvoki diplomatan konferencon por reformo de l' kalendaro, Ĉar la sol- vota demando estas suliĉe grava, ĉiu interesulo, kiu havas bonan ideon pri tiu reformo, estas petata sendi sian propo- non — se eble en Esperanto — al la svisa registaro kiel eble plej baldaŭ. Ju pli da opinioj esprimiĝos, des pli interesa fariĝos la konferenco.

La subskribinto, komisiita kolexti kaj traduki la diversajn proponojn, estus fe- liĉa, se alvenus kiel eble plej granda nombro da leteroj en nia bela helplingvo.

Bern, Marto 1911.

J. Sehmid, L. K. („Oficiala Gazeto Esperantista“) Omecrza—Societoj.

Москва. Всерос1иское Обшес- тво врачей —эсперантистовъ, 29 апр. въ помфщеши Пироговекаго 0б- щества врачей состоялось второе собра- не В. 0. В. 9. Предефздательствоваль д-ръ Васильковский.

Принято ръшеше сдЪлать нЪфоколько рефератовъ на языкЪ Эсперанто. Д-ръ Аносовъ взялъ на себя тему по дЪт- скимъ болЪзнямъ, д-ръ Н. Кабановъ—по внутреннимъ болЪзнямъ, д-ръ К. Шид- ловекИ—по народному здраво п сани- тарной статистикЪ. Быль выдвинуть BONPOCB о практическомъ использован резолющи эспер. секщи ХУТ междуна- роднаго Медецинскаго Конгресса въ Будапешт, предложить организованному комитету будущаго конгресса въ Лон- донЪ (1818) объ учреждеши отдЪльнаго эсперантскаго комитета и о допущения языка Эсперанто для прешй и докла- довъ въ секщяхь и было составлено постановлене по адресу ТЕКА— Всем!р- ной Ассощащи Врачей - Эсперантистовъ.

ПослЪ обмфна MubkHiŭ одиногласно было поставлено просить центральный комитеть Всемрной Ассощащи Врачей- Эсперантистовъ о немедленомъ возбуже- ши ходатайства передъ Организащюн- нымъ Комитетомъ будущаго междуна-

RIGAI[STELO

18]

роднаго Медицинекаго Конгресса въ 'ЛондонЪ (1913) о допущеши языка 9се- перанто наравнЪ съ другими нащюналь- ными и объ учреждевши отдЪльнаго эсперантекаго комитета.

Bapmapa. Pola Esperantista—Societo, 12 апрфля во временомъ помъщенш Р. Е. 5. быль устроенъ вечеръ BB учас- мемъ гг. А Грабовскаго, Лео Бельмонта, Л. Фрумкина изъ Ковно и др. На дру- той день состоялась прогулка на паро- XONB, которая много способствовала какъ взаимному сближен!ю членовъ общества, такъ и дальнЪйшей пропагандЪ языка Эсперанто.

Ковенекое Общество Эсперантистовъ. 1-го мая состоялось общее собраше и были произведены выборы новаго коми- тета. Предефдалель избранъ А. М. Недо- шивинъ, товарищемъ предевдателя проф. А. Домбровский кассиромъ — П. Медемъ.

А. Недошивинымъ сдфланъ докладъ на тему „задачи будущаго кон- гресса русскихъ эсператистовъ“. Число членовъ достигло 111. Общество приз ступило къ печатаню бюллетней о своей дЪятельности.

Reĵica Nia loka Esperantista Grupo sin turnis al proksimaj socictoj esperan- taj kun peto delegi al ni spertan propa- gandiston por fari en nia urbo paroladon pri Esperanto. La societo de Kovno reso- nis al nia alvoko e sendis s-ron A. M. Valentinov kiu, kun afabla permeso de nobelestro, la 15-an de majo en la popo- la domo faris kun vera lerteco interesan paroladon. En la paroladejo samtempe estis ekspozitaj specimenoj de esperanta literaturaturo: ĵurnaloj, libroj, propagan- diloj k. r. p. £ estis sukcese farita ven- dado de lernolibroj £x aliaj esperantaĵoj. La parolado estis vizitata de multenobra publiko £ multe personoj estis forte ekinte- resitaj pri nia afero X promesis sian sub- tenon X partoprenon en la baldaŭ mal- fermota en nia urbo Filio de Ruslanda Ligo Esperantista.

Al s-roj A, M. Nedoŝivin, prezidanto Esperanta Societo en Kovno, M. S. Va- lentinvo £ J. J. Skvorcov marŝalo de nia loka nobelaro la Rejica Grupo Esperan- tista esprimas sian plej koran dankon!

B. Breslaŭ.

132 RIGA STELO 1911 Квирилы. 24 апрфля открылось от- venkon! La „Internacia Ordeno por Etiko

дълене Кавказкато Общества Эсперанто. Президентомъ избранъ Ф. Науменко.

Въ Берлин образовалось общество Varietea Ligo — Jlnra akTepoBb- BapbeTo. Во главЪ организащи стоятъ извфетные въ этомъ мрЪ братья Камиллъ и Карлъ Шварць, подъ руководствомь и при участи которыхъ были организованы грандозные представленя — гала въ театрахъ—варьете въ Парижь, Дрезден ФранкфуртЪ - на- МайнЪ ивъ БерлинЪ, на долю которыхъ, по сдовамъ газетъ, выпалъь выдаюцийся успЪхъ.

Международное Общество эсперан- тистовъ— юриетовь въ Париж собира- етъ документы касающиеся брака въ раз- личныхъ странахъ.

Bp Margeoyprb, Гермашя, образо- валось общество эсперантистовъ—набор- щиковъ.

„Universo“ Internacia Klubo de kores- pondantoj kolektantoj. La jara kotizo estas I Sm, pro kiu ĉiu membro ricevas senpage la monatan memorskribon ĝt be- lan klubgazeton „La Kolektanta Esperau- tisto“. Provnumeron sendas la prezidanto sro G. Strossner, Munchen, 28 Brielfach.

Societo de Geoficistoj Esperantistaj. Alvoko! - Konsiderante, ke la ĉiufaka ofi- cistaro (komerca, industria, banka, k. c.) multege helpas la disvastigon de Espe- ranto, precipe en la komerco kaj industrio, uzante Esperanton por internacie pritrakti, ekster ĉia religia aŭ politika demando, la moralajn kaj materialajn interesojn de la oficistoj, ni opinias, ke estas necese fondi societon de geoficistoj.

Tiel — ni petas ĉiujn gekolegojn, kiuj volas kunlabori al la efektivigo de nia projekto, ke ili konigu sin al Sro Frans Schoofs Kleine Beerstraat, 45, Antverpen.

Internacia Ordeno por Etiko kaj Kul- turo. Denove Esperanto havas grandan

kaj Kulturo“, kiu havas reprezentantojn en ĉiuj kulturlandoj kaj al kiu apartenas multaj grandaj scienculoj kaj pensuloj, enigis la enkondukon de Esperanto en sian principaron.

Ni Esperantistoj nun devas trauzi tiun ĉi sukceson de nekalkulebla graveco, per tio, ke ĉiuj esperantistaj samideanoj interisigos pri la alta kulturmovado. Tuj kiam ni Esperantistoj pruvos al la ordeno nian intereson, Esperanto estos oficiale enkondukita.

Oni jam planas la eldonadon de la fama revuo „Dokumentoj de l' Progreso“ en Esperanto, same la publikadon de epokofara artikolo de nia fama samideano Prof. Dro Forel. Sed por solvi tiujn - ĉi problemojn, ni bezonas la helpon de ĉiuj esperantistaj samideanoj senkonsidere je stato, sekso, partio aŭ religio. La ordeno jam kreis specialan „Centran Olicejon por Esperanto“ kaj donis al ni okazon planege valorigi ĉiujn preferojn de niaj idealoj.

La „Internacia Ordeno por Etiko kaj Kulturo“ estas libera unuiĝo de sociale pensantaj kaj sentantaj homoj kiuj serĉas la veraĵon kaj ne estas ligitaj per dogmo.

Celkonscia gvidado do estas garantiita kaj estas honora devo de ĉiu esperantista samideano subteni ĉiurilate la ordenon per sia eniro kaj tiel ne nur helpi ĝin solan, sed ankaŭ la Esperantismon; ĉar kun la definitiva enkonduko en tiun - ĉi maestan rondon la pozicio de Esperanto en la scienco estas ĝenerale garantiita. Oni senpage mendu regularon kaj prin- ciparon de l' ordeno el la suba oficejo.

Internacia Ordeno por Etiko £ Kulturo.

La Centra Oficejo por Esperanto: Dro Fr. Uhlmann, Huttwil

(Svisujo).

1911

RIGA STELO.

133

Универсальная Эсперанто-Ассощащя. Universala Esperanto-Asocio.

№. Peterburgo. Estas publikigita Universitata gvidfolio. Adreso de la De- legito: Aleksandro Zajcev, studento. Pe- terburg. storona. Mytninskij per. 5, loĝ. 55.

Kursko. En la Kurska rcndo de espe- rantistoj s-ro Baranov legis „Pri utileco de Esperanto por la Komerco“.

Bobrujsko. Delegito de U. E. A. in- ĝeniero G. Ettinger forlasis la urbon ĉ tiu posteno vakas. — S-ro Ettinger nun loĝas en Riga,

Нанеи (Франщя). Делегать гор. Нанси, г. Т. Марескель, профессоръ лицея, извЪБщаетъ, что ири содфйстви УЭА изданъ на язык Эсперанто Уни- верситетск! справочный листокъ. Ли- ца интересуюниеся преподавашемъ въ нансйскомъ университетЪ благоволятъ обращаться за сиравками по адресу: S-ro T. Maresquelle 109, rue lsabey, Nancy, France.

Новые Делегаты и manbueuis: Novaj Delegitoj « Ŝanĝoj: Икатеринодаръ. Александръ Закжев- скй, Борзиковская ул. 55. Ekaterinodaro. Aleksandro Zakrĵjevski, Borzikovskaja ul. 55. Зав рце. Петроковскойгуб. Максими- ланъ Витковский, Акц. Тов. „ЗавЪрце“. Zawiercie, gub. Petrokovsk. Maksimi- liano Witkowski, Akc. Tow. „Zawiercie“.

Кронштадтъ. Петръ Колышко. Co- борная 6, кв. 12. Kronstado. Petro Kolyŝko. Soborna-

ja 6, log. 12.

Луковъ. Люблинской губ. Ф. ВЪш- ховскй, Стодольна ул.

Lukow, gub. Lublin. F. Wierzchowski. Stodolna ul.

Минскъ. Д-ръ Антонъ Недзьведзский. Подгорный пер. 4.

Minsko. D-ro Antoni Niedzwiedski. Okcidentrusuja Distrikta Delegito. Estro de la „Gazetara Fako“ de T. E. K. A. Podgorni per. 4.

Оренбургь. Евгенй Исаевъ. штадть, Углицкая, д. Леонтьева.

Orenburgo. Eŭgeno Isaev. Forŝtadto. Uglickaja, d. Leontjev.

Merepoyprx. Вицеделегать: гольдъ Лоренсонъ. Гороховая 7.

Peterburgo. — Vicdelegito: Rejnholdo Lorenson, Gorohovaja 7.

Тимихово. Яросл. губ. И, Ширяевъ.

Timihovo. Jaroslav gub. J. Заем,

Славянская Станица. Кубанской обл. Андрей Пунько.

Slavianskaja Stamica. Kubanskaja obl. Andreo Punjko. :

Novaj Esperantiaj Entreprenoj:

Саратовъ. Бюро топографическихъ, землемфрныхъ, геодезическихъ и земле- устроительныхъ работъ. Московская,

Фор-

Рейн-

Кишиневу. В. В. Воздвиженскй, I. 118, Tem. 188. = = aŭ Мужская гимназия. Saratovo. Oficejo de topografiaj, ter= Kiŝinev. V. V. Vozdvijenski, I Vira mezuraj, geodeziaj Ŝt terteĥnikaj laboroj.

gimnazio.

Moskovskaja 118, Tel. 188. ИОВ Я Де ©

„Лриступивь Кь составлемю дополнительхаго списка заголовочныхь слов, не 60- шедшихь bo русско-эсперантсй словарь д-ра 2. Жорзлинскаго, и желая, чтоды означенный списойь возможно полхёе отбвёиаль потредностямъ минуты и, 65 частномь случаь читателей нашего журнала, редайция „368зды Риги“ обращается Ко всёмь лицамз, имзющимь возможность дать полезныя ука- зая или коимъ просто встратилась потредность 65 перевод слова отсутству- ющаго 65 упомянутом словарё, съ просьдою оказать ей посильную помощь.

Ло мёрё накоплея матерала и при первой возможности, мы имземь в виду приступить (® печатаню 65 одхомь изъ длижайшихь нумеровь „.36%зды Риги“ алфавитнаго списка этихь словь ce ихь переводомь на Эсперанто, Который, дуду- чи издань отоёльно, могь ды послужить префрасныме дополнемемь ko syuv- шему пзъ 6сёхь 00 сей поры изданкыхь русско-эсперантскихь словарей,

Каковымь дезспорно является словарь Л. Хорзлихскаго, просмотрёиный д-ромъ Л. Л. Замехгофомь.

134

RIGA S-7 ELO

№ 7—8

LITERATURA FAKO.

Leo Tolstoj. LA MORTO DE IVANO ILJIĈ.

Novelo.

Ĉapitro Ш.

Tiel iris la vivo de Ivanv Iljiĉ dum 17 jaroj post la edziĝo. Li estis jam longe servinta kiel prokuroro, rifuzinta iajn pro- proponojn de translokiĝo, ĉar li aspiris pli dezirindan oficon, kiam neatendite okazis unu malagrabla cirkonstanco, preskaŭ tute rompinta lian vivtrankvilon, [уапо Iljiĉ esperis esti nomita prezidanto de la tribunalo en un:versitata urbo, sed Goppe ie] antaŭ li faris necesan viziton kaj rice- vis tiun oficon. lvano Iljiĉ koleriĝis, ko- mencis fari riproĉojn kaj malpaciĝis kun li kaj kun sia propra estraro; li ĉesis ĝui avoron de siaj superuloj, kaj ĉe la sek- vinta oficdono oni denove lin preterlasis.

Ĝi okazis en la jaro 1880-a, la plej ĉagreniga en la vivo de [vano Iljiĉ. En tiu jaro montriĝis, unuflanke, ke la salajro ne sufiĉas por la vivo; aliflanke ke ĉiuj lin forgesis kaj tion, kio ŝajnis al li la plej granda kruela maljusteco rilate al li, aliaj rigardis, kiel alero la plej ordinara. Eĉ la patro ne konsideris sia devo helpi al li. Li sentis ke ĉiuj lin forlasis, opiniante lian situacion kun 8500 rubloj da salajro, la plej normala kaj eĉ feliĉa. Sentante la maljustaĵojn, faritajn al li, la ĉiaman riproĉadon de l' edzino, kaj la ŝuldojn neeviteblajn pro la vivo ne laŭenspeza, — li sola sciis, ke lia situacio estas tute ne normala.

Por la somero de ĉi tiu jaro, dezirante ŝpari iom da mono, — li prenis forper- meson kaj veturis kun la edzino pasigi la someron en la bieno de ŝia frato.

En la kamparo, libera de oficaj devoj - Ivano Iljiĉ la unuan fojon en sia vivo komencis senti ne nur enuon, sed sopir-

adon, netolereblan, kajdecidis, ke li ne povas plu vivi en tia stato, sed devas entrepreni iajn decidajn klopodojn por ĝin plibonigi.

Pasiginte sendorman noktos, dum kiu lvano Iljiĉ la tutan tempon marŝadis tien kaj reen sur la teraso, li decidis veturi Peterburgon, por klopodi kaj puni ilin, — siajn superulojn, пе sukcesintajn ŝat liajn meritojn, por trovi oficon en alia ministerio. La morgaŭan tagon, spite ĉiuj malkonsiloj de l' edzino kaj bofrato, — li for veturis Peterburgon,

La sola celo de lia vajaĝo estis: el- peti oficon kun kvin mil rubloj da salajro. Li jam ne havis plu ian specialan preferon por ia ministerio, tendenco aŭ speco de agado. Li bezonis sole oficon — oficon kun kvin mil rubloj, ĝi estu en la admi- nistracio, en ia banko, ĉe la fervojaj afe- го}, еп la institucioj de l' Imperiestrino Mario, eĉ ĉe limimpostejo, — sed la kvin- milrublan salajron li nepre devis havigi kaj nepre forlasi Ja ministerion, kie oni ne sciis lin ŝati.

La vojaĝo de Ivano Iljiĉ havis mirin- dan neatenditan sukceson. En Kursko en lian vagonon de l' unua klaso eniris Е. 5. Iljin, lia konato, kaj sciigis al li telegramon, — ĵus ricevitan de l' kurska guberniestro, — pri tio, ke en la ministerio tiujn ĉi tagojn estas okazonta granda ŝanĝo: la oficon de Petro Ivanyĉ oni donas al Ivano Simeonyĉ.

“La atendata ŝanĝo, krom ĝia signifo por Rusujo, havis speciale gravan valoron por lvano Iljiĉ, dank” al tio, ke ĝi, farante pli altranga novan personon, Petro Petro- viĉ, kaj evidente lian amikon, Zaharo lvanyĉ, — estis en plej alta grado favora

1911

por Ivano Iljiĉ. — Zaharo Ivanyĉ estis kolego kaj amiko de Ivano Iljiĉ.

En Moskvo la sciigo konfirmiĝis kaj, veninte Peterburgon, — Ivano Iljiĉ trovis Zaharon Ivanoviĉon kaj ricevis promeson de certa, bonsalajra ofico en sia antaŭa ministerio de justeco.

Post unu semajno li telegrafis al la edzino: „Zanaro anstataŭ Miller ĉe unua raporto mi ricevas destinon“.

Dank' al tiu ŝanĝo de oficistoj,Ivano INiĉ neatendite ricevis en sia antaŭa mi- nisterio postenon, kiu lin altigis je du gradoj super liaj kolegoj: kvin mil rubloj da salajro kaj tri mil kvincent rubloj por vojaĝo al la loko de lia nova ofico.

La tuta kolero kontraŭ liaj antaŭaj malamikoj kaj kontraŭ la tuta ministerio estis de li forgesita kaj Ivano Iljiĉ sentis sin tute feliĉa.

Ivano Iljiĉ revenis vilaĝon gaja, kon- tenta, kia li jam delonge ne estis. Pa- raskovio Feodorovna ankaŭ fariĝis pli gaja, kaj ili dume haltigis sian interbatal- adon. Ivano Iljiĉ rakontadis pri tio, kun kiaj honoroj li estis akceptata de ĉiuj en Peterburgo, kiel ĉiuj liaj malamikoj estis hontigitaj kaj nun flatadas lin kiel oni envias lian situacion kaj precipe pri tio, kiel forte li estis amata de ĉiuj en Peter- burgo, Paraskovio Feodorovna aŭskulta- dis tion, ŝajnigante, ke ŝi ĝin kredas; ŝi nenion kontraŭdiris, sed sin okupis nur per projektoj de nova aranĝo de l' vivo en la urbo, kien ili estis transveturontaj. Ivano Iljiĉ kun ĝojo vidis ke tiuj planoj estis liaj planoj, ke ili denove sin inter- konsentas, kaj ke ĝia iom konfuziĝinta vivo renovigas siajn karakterizajn ecojn: la gajan agrablecon kaj konvenecon.

Ivano Ihiĉ alvenis por mallonga tempo. La [0-an de septembro li devis iniciiĝi en sia nova ofico kaj plie li bezonis temp- on por sia instalado en la nova loko: transveturigi ĉion el la provinco aĉeti,

mendi ankoraŭ multon — unuvorte in- staligi tiel kiel ĝi estis decidita en lia animo, kaj preskaŭ tute konforme al la

revoj de Paraskovio Feodorovna.

Kaj nun kiam ĉio tiel sukcese aranĝ- iĝis, kiam lia celado plaĉis al la edzino, dum ili tiel malmulte kunloĝadis, — ili tiel interamikiĝis, kiel neniam okazis eĉ en la unuaj jaroj de ilia geedza vivo.

RIGA STELO

135

Ivano Iljiĉ intencis eĉ tuj preni la fami- lion kun si, sed la insistaj petoj de la fratino kaj bofrato kiuj subite montris afablajn kaj parencajn sentojn al Ivano Iliĉ kaj lia familio, faris tion, ke Ivano Iljiĉ forveturis sola.

Ivano Iljiĉ forveturis, kaj la gaja stato de l” animo, kaŭzita de lia sukceso je P kariero kaj de la konsento kun la edzino, ne forlasadis lin la tutan tempon. Troviĝis ĉarma loĝejo, — pri kio jam delonge revis la geedzoj. Vastaj altaj, malnovstilaj salonoj; grandioza komforta kabineto, ĉambroj por la edzino kaj la filino, lernoĉambro por la filo, — ĉio estis kvazaŭ intence elpensita por ili. Ivano Iliĉ mem okupiĝis je l instalado: li elektadis tapetojn, aĉetadis meblojn, pre- cipe el malnovaĵoj, kies stilo ŝajnis al li

aparte comme il faut'a, — plie ŝtofojn, por tegi kaj tapeti, — ĉio plimultiĝadis kaj atingadis la idealon, kiun li celis.

Kiam ĉie estis duonaranĝita, — la rezul- tato superis liajn revojn. Li jam antaŭ- sentis, kiun distingindan, elegantan kaj nevulgaran karakteron prenos la loĝejo kiam ĝi estos preta. Ekdormante, li ima- gadis al si la salonon, kia ĝi estos. Rigar- dante la gastoĉambron, ankoraŭ ne fini» tan, — li jam kvazaŭvidis la kamenon, ĝian ekranon, la bretaron, la seĝetojn, — tie ĉi kaj tie metitajn diversmaniere, la pladojn kaj telerojn sur la muroj kaj la bronzaĵoj, kiam ili ĉiuj estos lokitaj. Lin gojis la imagado de tio, kiel Paŝa kaj Lizanjka ekmiros pri tio: ili ankaŭ scias ŝati tian elegantecon. lli tute ĝin ne atendas. Ĉefe, li estis fiera pri tio, ke li sukcesis trovi kaj malkare aĉeti la an- tikvaĵojn dank' al kiuj ĉio aspektis tute aparte aristokratece. En liaj leteroj li intence priskribis ĉion pli malbona, ol ĝi. estis. Ĉio ĉi tiel lin interesis, ke eĉ la, nova ofico lin ŝatantan sian profesion interesis malpli, ol li estis atendinta Dum la kunsidoj li havis minutojn de distreco, li meditis pri tio, kiaj kornicoj pli taŭgas por la kurtenoj: rektaj aŭ kurbigitaj. Li estis tiel okupita je tio, ke li mem ofte klopodis, alilokadis eĉ meblojn kaj mem alpendigadis kurtenojn. Foje, grimpinte sur ŝtupetaron, рог

montri al la ne ĝuste lin kompreninta tapetisto, kian drapiron li deziras, li

186 RIGA-STELO.

faris falsan paŝon kaj apenaŭ ne falis, sed, estante forta kaj lerta homo, li tamen wafis sur la ŝtupetaron, ekfrapinte sian flankon kontraŭ la anso de l' fenestra kadro. La kontuzo lin iom doloris, sed la doloro baldaŭ ĉesis. Ivano Iljiĉ sentis sin la tutan tempon aparte gaja kaj sana. Li skribis: mi sentas, kvazaŭ mi plijuniĝis je 15 jaroj. Li intencis fini en septembro, sed, ne, povis esti preta anta“ la mezo de oktobro. Kompense, ĉio estis Ĉarmiga: tion diris ne nur li mem, sed tiel opiniis ankaŭ ĉiuj kiuj vidis.

En la realeco estis la samo, kion havis ĉiuj homoj ne tute riĉaj sed deziranta imiti la riĉulojn kaj pro tio similas unu al alia: pezaj silkaj ŝtofoj, ebono, floroj, tapiŝoj kaj bronzaĵoj, malhelaĵoj kaj brila- 10] ĝi estis objektoj, kiujn la homoj de aparta speco havigas al si, por simili siajn samspeculojn. Li atingis tian gradon de similigo, ke ĝi estis eĉ ne a(entinda; sed al li ĉio ĉi ŝajnis io eksterordinara. Kiam li, renkontinte la siajn ĉe la staci- domo, alvenigis ilin en sian lumigitan tut- pretan loĝejon, kaj la lakeo kun blanka kravato, malfermis la pordon en la vesti- blon, ornamitan per floroj, kaj poste ili eniris en la gastoĉambron, kabineton, ek- kriante pro plezuro, — li estis tre feliĉa, montrante al ili ĉion kaj ebriiĝante de iliaj laŭdoj; lia vizaĝo radiadis pro ple- zuro. La saman vesperon, kiam ĉe la tetrinkado Paraskovio Feodorovna deman- dis lin, interalie, kiel li estis falinta, — li ekridis kaj figurante montris, kia- maniere li estis falinta kaj ektimiginta la drapiriston.

—Ne vane li estas gimnastikulo. Iu alia mortiĝus sed mi ricevis nur frapet- on, — jen ĉi tie, — ĉe altuŝo, —. doloras, sed la doloro jam pasas: nur blua maku- lo restas.

Tli komencis vivi en la nova loĝejo, en kiu, kiel okazas ĉiam, — hejmiĝinte — ili rimarkis la mankon de unu ĉambro. Nun ili havis ankaŭ pli grandajn moprri- medojn en kiuj, laŭkutime, nur iomete, — in 500 rubloj mankis. Entute ili vivis tre bone. Aparte bone ili sin sentis la unuan tempon, kiam ne ĉio estis ankoraŭ “aranĝita kaj restis io por aranĝi: aĉeti, mendi, transloki, reordigi. Kvankam oka- zis iaj malkonsentoj inter la geedzoj, ta-

№ 7—8

men ambaŭ estis tiel kontentaj kaj havis iom multe por fari, ke ĉio finiĝadis ordi- nare sen grandaj malpacoj. Kiam nenio plu restis oranĝota, ili komencis iomete enui kaj senti mankon de io, sed baldaŭ ili bavis jam konatiĝojn, kutimojn, — kaj a vivo pleniĝis.

Ivano Ihiĉ, pasiginte la matenon en la

juĝejo, ĉiufoje revenis por la tagmanĝo,

kaj la unuan tempon lia humoro estis bona, kvankam iom suferanta, dank' al a loĝejo. (Ĉiu makulo sur la tablotuko, sur silkaĵo, deŝirita ŝnuro ĉe kurteno igis in malbonhumori. Li uzis tiom da peno por ĉion aranĝi ke ĉiu difektaĵo lin dolorigis). Sed entute la vivo de Ivano Iljiĉ iradis tiel, kiel, laŭ lia kredo, devis luadi la vivo: facile, agrable kaj konvene. Leviĝinte je la 9-a, li trinkis kafon, legis gazeton, poste vestis sian uniformon kaj veturis al la juĝejo. Tie lin atendis jam ute preta la jungaĵo, en kiu li kutimis abori. Petantoj, informoj en la kance- lario, la kancelario mem, la kunsidoj, pub- ikaj kaj administraciaj, — jen kio lin okupadis. Kaj rilate al tio necese estis [01121 ĉion krudan, realvivan, malordi- gantan la regulan procedon de l' oficaj aferoj; oni ne devis permesi iajn aliajn rilatojn, krom la oficaj, tiuj rilatoj ne de- vas havi aliajs motivojn krom la oĥcaj aj la rilatoj mem devas esti ekskluzive icaj. Ekzemple, venas homo kaj dezi- as lon ekscii. Ivano TIljiĉ, kiel ne ofica ersono, ne devis havi rilatojn al tiu omo, sed se ekzistas rilato de tiu homo li, Ме] а] membro de la tribunalo, — tia rilato, kia povas esti esprimata sur titolita papero, — en la limoj de tiuj rila- toj Ivano Iljiĉ faras ĉion, nepre ĉion, kion li povas, ŝajnigante humanajn afablajn rilatojn, t. e. li sin montras ĝentila. Tuj kiam finiĝas la oficaj rilatoj, finiĝas ĉio alia. Tiun lertecon, por apartigi la ofi- can flankon de l' afero, ne ĝin intermik- sante kun lia reala vivo, Ivano Iljiĉ po- sedis en la plej alta grado; per longa praktiko kaj talentoj li ĝin ellaboris ĝis tia grado, ke li eĉ, simile al virtuozo, permesis al si iafoje, kvazaŭ ŝerce, inter- miksi la humanan kaj la ofican rilatojn. Li tion permesis al si, ĉar li sentisen si fortojn ĉiam laŭbezone ree uzi la solan ofican rilaton kaj forigi la humanan.

mom

muo

©

4

1911

[vano Iljiĉ suksesis ĝin fari ne nur facile, agrable kaj konvene sed eĉ majstrece. Intertempe li fumis, trinkis teon, interpa- rolis iomete pri la politiko, iomete pri la komunaj aferoj, iomete pri la oficdonoj. Kaj laca, sed kun sento de virtuozo, per- fekte ludinta sian partituron, unu el la unuaj violinoj de l' orkestro, li revenis hejmen. Hejme la filino kaj patrino estis ien veturintaj, aŭ havis ian viziton; la filo troviĝis en gimnazio, preparadis la lecionojn kun la ripetitoroj kajlernis akurate tion, kion oni lernigas en la gimnazio. Ĉio estis bona. Post la tagmanĝo, se ne ve- nis gastoj, Ivano Iljiĉ legis iafoje multe priparolatan libron kaj vespere sidiĝis la- bori, t.e. legis dokumentojn, infermiĝis en la leĝlibroj, — komparis la respondojn de l'akuzitoj kaj atestantoj, notis la legpa- ragrafojn, aplikeblajn al la juĝata alero. Ĝi lin nek enuigis, nek ĝojigis. Se li enuis — li povis tiam ludi vinton, sed se la partio por la vinto mankis, la ofica okupado tamen estis pli agrabla, ol pasi- gi la tempon senokupe aŭ kun la edzino. Por plezuro Ivano Iljiĉ aranĝis tagman- ĝojn kun nemultaj gastoj, iafoje li invitis nur distingindajn gemondanojn. Li pasi- gis la tempon kun ili, tiel ke ĝi imitu ordinaran tempopasigon de tiaj homoj, same, kiel lia gastoĉambro similis ĉiujn aliajn gastoĉambrojn de sia rondo.

Unu fojon ili havis eĉ balon kaj oni dancis. Ivano Iliĉ sentis sin gaja, kaj ĉio pasis bone, okazis nur grava malpaco kun la edzino pro la tortoj kaj bombonoj. Paraskovio Feodorovna havis sian pro- pran projekton, sed Ivano Iljiĉ insistis, ke oni ĉion mendu ĉe sukeraĵisto, fama pro altaj prezoj. Li prenis multe da tor- toj; la geedzoj malpaciĝis pro tio, ke la tortoj restis, kaj la sukeraĵisto prezentis kalkulon je 45 rubloj. La malpaco estis granda kaj malagrabla, tiel ke Paraskovio Feodorovna diris al li: „malsaĝulo, sen- pripensa“. Li kaptis sin ĉe la kapo kaj pro kolero aludis disiĝon. Sed la balo mem estis gaja. Ceestis distingindaj ge-

RIGA STELO 187

—_—

mondanoj, kaj Ivano Iljiĉ dancis kun la

princino Trufonov, fratino de tiu, kiu estas konata,kiel fondistino de l'institucio „Forigu vi mian ĉagrenon“, La oficaj

ĝojoj de Ivano Iljiĉ estis ĝojoj de egois- mo; la mondanaj ĝojoj estis ĝojoj de

vanteco, sed liaj veraj ĝojoj estis ĝojoj de Ja vintludo, Li konfesis, ke, post ĉio,

post iaj ajn malĝojigaj okazintajoj en lia

vivo, — laĝojo, kiu, kiel kandelo, brulis antaŭĉiuj aliaj — estis, vinti“) kun bonaj ludan oj — nekriuloj kaj. nepre kvarope

(ludi kvinope estas ja tre malagrable, kvankam mi ŝajnigas, ke mi ĝin tre ŝatas, (pensis Ivano Jljiĉ), kaj partopreni spritan seriozan ludon (kiam la kartoj favoras), poste vespermanĝi kaj trinki glason Ча vino. Kaj ĉiufoje post la vintado, precipe, kiam li havis malgrandan gajnon (la gran- da estus malagrabla), Ivano Iljiĉ eklitiĝis en aparte bona humoro. Tiel ili vivis. Ilia rondo de konatoj konsistis el plej dis- tingindaj personoj: altranguloj kaj junuloj. Pri la konataro — la edzo, «edzino kaj filino opiniis tute konsente kaj, sen an- taŭa interkonsento, egale forpuŝadis de si kaj sin liberigadis de ĉiuspecej amikoj kaj parencoj — malelegantuiloj, laŭamike venantaj al ili en la salonon kun japanaj pladoj ĉe la muroj. Baldaŭ tiaj amikoj — malelegantuloj ĉesis veni, kaj ĉe ge- sinjoroj Golovin' restis nur la plej distiu- gindaj vizitantoj. La junuloj flirtadis kun Lizanjka, kaj juĝa esploristo, Petriŝĉev „filo de Demetrio [vanyĉ Petriŝĉev, kaj unika heredanto de lia havo, komencis amindumi

kun Liza ĝis tia grado, ke Ivano Iljiĉ Jam priparolis kun Paraskovio Feodoron

na, ĉu eble jam decas entrepreniprome- nadon en glitveturilo kaj aranĝi spektak- lon? Tiel ili vivis. Kaj ĉio iris tiama- niere, senŝanĝe, kaj ĉio estis tre bona. El la rusa lingvo tradukis. F-ino A. ŜARAPOV. (daŭrigota)

KO) „Vinto“ estas rusa vario de la angla kart- ludo „visto“, postulanta silentadon dum la lupo La angla nomo „whist“ — admono al silento.

MOKETO RC KZO RORO.

138

FAJREROJ.

La korvo kaj la vulpo.

Laŭ la originalo de Jean de La Fontaine. Esp. F-ino M. Kŭster, Magdeburg.

Sur arbo majstro korvo sidanta En sia beko fromaĝon tenis ; Pro la odoro alloganta Kun tiuj ĉi vortoj vulpo venis: „He, bonan tagon, korva moŝto via Tiel ĉarma kaj bela, laŭ juĝo mia, Sen mensog”, se al la plumaro Egalas kanto de vi, en la arbaro Inter ĝiaj loĝantoj fenikso estas vi“. La korvo raviĝas pri tia diraĵo. Belan voĉon volas montri li Malfermante la bekon. Jen falas rabaĵo. La vulpo ĝin kaptis kaj diris: „Karulo, Sciu: ĉiam la flatulo Vivas per kostoj de l' aŭskultanto; Fromaĝon meritas la instruanto“. La korvo, hontema kaj konfuza, Ĵuris estonte lariĝi pli ruza.

€/ Germana Esperanto-Gazeto

La du sortoj.

Mi vidis, ke oni portadis la kestcn, Malbelan kaj simplan sur manoj... „La harpo—plej garde“— mi legis la peton Sur flanko de l' kesto, irinte post anoj... En.la amaso ŝi estas, kaj time rigardas, Kaj larmoj bruladas sur ŝiaj okuloj... En ili mi legas: „la koro—tre garde“... Oni ŝparigis la harpon sub la tabuloj, Kaj ree trankvile ĝi kantas, Sed jam detruita jen estas la koro, Tre klara, kaj pura, kaj nun jam silentas... Per la kruela amaso en ia la horo Estis ja ĝi ektruita kaj nun jam ne batas..

M. BUIVID. Riga, 1911.

REGASSSBETZO;

№ 7—8

El „Kantoj de Printempo“.

——

Sin vestis arbaro per verda ornam' Ekkantis sorĉist — najtingalo,

Kaj kor' malfermiĝis por sento de am”, Forgesis pri vivo — batalo.

Ho, bela printemp', reviviĝo de )' ter'! Ho, montoj, riveroj, arbarojs! —

Forflugis malĝojo, forflugis sufer”, Foriĝis danĝeroj kaj baroj,

Kaj regas nur ĝojo, nur ĝojo sen lim'... Printempo revenis al tero,

Revenis trankvilo al mia anim', Trankvilo, gajeco, espero.

Ho, nun mi ne volas jam pensi pri mort', Mi vivon kaj amon deziras.

Mi povas ankoraŭ batali kun sort' — Printemp' al batalo inspiras.

Al kantoj insbiras printempa aer' Kaj kantoj elfluas per ondo;

Ne diras jam ili pri kora sufer', Sed ĝojon profetas al mondo.

GEORGO DEŜKIN Kovno, 1911.

Nerimarkita floro.

Versaĵo en prozo. de Perzietis.

Mi havas bonan aŭ malbonan kuti- mon — farante eĉ simplan promenadon, mi ne ŝatas la eluzitajn, malnovajn wvoje- tojn, sed volonte vagadas tien aŭ alien rekte tra arbustaĵoj kaj densaĵoj, precipe se al mi ŝajnas, ke la uzitaj vojetoj estas tre malrektaj, kio okazas plej ofte.

Sed tio estas ĉiufoje rekomendinda.

Farante tiel unu belan tagon, mi nea- tendite troviĝis en ia kavo, en kiu, Dio mem scias, kiam iu homo vagadis.

Mia koro batas simile al martelo, ŝvito fluegas. Mi sidiĝas sur falinta arbo— mortinto de iama gracia belkreska tre- molo. La vetero estas trankvila. La an- koraŭ vivaj gefratoj, tremoloj, tremigas siajn foliojn. Mallaŭte, senmove la tilioj sonĝas. Kliniĝinte, kvazaŭ meditante, pri la estintaj kaj forflugintaj revoj, staras ulmo. En la kavo mem oni vidas nur simplan herbon arbaran, inter kiu vidiĝas eĉ kelkaj floroj. Simile al neĝaj flokoj aŭ pecetoj de disŝirita amletero brilas

1911.

sur la flankoj de l' kavo, sub arbustaĵoj la konata herbeja trifolio ĉirkaŭita de siaj verdaj folioj, ĉio estas tiel kutima. Longe- daŭre mi ne rigardas tion.

Mia frunto sekiĝas. pli trankvile.

Reen el la kavo! En la montojn — ep la montoj estas pli bele. Sed jen, farinte kelke da paŝoj, mi eksentas nekutiman, precipe ĉarman odoron — malofte trove-

La koro batas

blan. Mi estis batinta per la piedoj iun floron. La trunketo de la floro estis rompita. De scivoleco mi kliniĝas. Mia

koro ekdoloras — mi mem ne scias kial. Mi konas multe da floroj, sed tian mi vidas unuafoje. La folioj estas tiel verdaj! La floroj havas tiel malfacile ditineblan, sed por la okuloj tiel agrablan koloron! Mi volas ĝin alkroĉi sur mian bruston — estus por la Aj miriginde. Sed apenaŭ mi ĝin ektuŝas, la folietoj de la floro dis- falas sur la teron kaj eletendas ankoraŭ pli multe da ravanta odoro.

вто

139

Sekve ĝi jam maljuniĝis, kaj nepre defalus hodiaŭ aŭ morgaŭ, de neniu pied- batita, sed ankaŭ de neniu rimarkita.

Mia koro vere ekdoloris Kruela sorto — mi ekpensis; ĝermas, kreskas, burĝoniĝas, floras tiel mirinde bela, tiel

ĉarmodora floro en kavo, kie ĝia odoro disvastiĝas kaj malaperas inter la plej primitivaj elvaporaĵoj, „ kie ĝiajn florojn neniu, neniu vidas. Ĝi neniun, neniun ĝojigas! Por la ranoj kaj cikadoj ĝi ja ne estas grava.

Mia koro denove ekdoloras, eble tial, ke ĝi, same kiel multaj aliaj, estas prok- sime parenca kun la nerimarkita floro. Kaj ĉiuj koroj batas tiel varme, tiel var- me, sed la varmeco elvaporiĝ; s en la grandan kavon de la mondo, neniun var- migante..

Plej ofte ni rimarkas ilin nur tiam, kiam ili jam estas dispremitaj de niaj piedoj.

El latva lingvo tradukis J. €leri— Riga.

RIDFAKO,

Nur Ĉiu flanko tri. El Germana Esperanto-Gazeto.

Ĉe la fenestro sidis Brodante Elza. Ŝi Ses fruntobuklojn havis, Sur ĉiu flanko tri. Junulo preterpasis Kun koro da pasi', Ses harojn sur la lipoj, Sur ĉiu Ee tri Kaj antaŭ la fraŭlino Ekamindumis li, Ses kisojn ĵetis supren, Al ĉiu flanko tri. La patro tion vidis, Kaj kun indigna kri' Ses batojn al li donis, Sur ĉiun flankon tii. Laŭ germ. lingvo esperantigis

f-ino Mi Xister. Demando. Kial la piuloj estas tiel maloftaj Respondo. Certe ĉar ili estas ja veraj di- amantoj. Tm Demando. Kiu estas la majstro por ĉiuj manoj ?

Gantisto. `

Respondo :

BaGaiorpaia. Bibliografio.

Д-ръ В. А. Копосовъ. Международный языктъ а го возвикповеше, составъ, строй, значене и распространеше. (Публичвая лекц!я) 2-06 издаше. Симбирскъ. типо-литогра- ф1я Губерискаго Правлешя, 19.

Bp эсперантской литератур существуеть уже ифеколько подобнаго рода произведешй, чему конечно можно только раловаться. Вопрос о международномъ языкЪ вообще, и о язык Эсперанто въ частности, настолько обширенъ и важень, что онъ занимаетъ благородные умы культурнаго человЪчества уже давно и очень давно. Каждый новый поборникь идеи всеоб- щаго вспомогательнато международнаго языка находить все новые и новые, безусловно важ- ные мотивы необходимости такого языка и старается увлечь за собою своихъ собратьев, ко- торымъ по какимъ либо причинамъ, не посчаст- ливилось познакомиться съ DTHMD величай» шимз, въ наше время самой жизнью выдви- нутымъ па первый планъ, вопросомъ и съ TBMD, NA столько этотъ вопросъ уже разрЪ- шенъ широкимъ распространешемъ языка Эсперанто и его исключительной и неопровер- жимой пригодностью, какъ для всевозможныхъ филосовскихъ, научлыхъ,литературныхъ и поли- тическихъ цълей,тактъ и для всестороней прак- тической жизни.

Д-ръ В. А Копоеовъ въ своей книг%, върнЪфе лекщи, какъ нельзя лучше знакомитъ читателя съ истор!ей возникновен!я пдеи международнаго языка, эволющей этой идеи, первыми попытка-

140

MH NDAKTAWVECKATO €4 OCYMECTBENIA, дальнЪй- шимъ развитемъ этихъ попытокъ и, подробнъе останавливаясь на истори возникновешя, со- ставЪ, стро, значен!и и распространеи языка Эсперанто, ясными логическими доводами убъждаетъ читателя въ томъ, что кратчайший и wbpubimiŭ путь идеи международнаго языка съ ея практическимъ осуществлешемъ уже найденъ и что къ этому кратчайшему пути ведетъ насъ единственно языкъ Эсперанто,

Приведешемъ мнЪш! великихъ людей про- шедшихъ вЪковЪ и нашихъ знаменитых совре- менчиковт, авторъ краснорЪчиво подчеркивает всю важность вопроса и безусловную основалель- ность утвержденя, что этотъ вопросъ разрЪ- шенъ уже языкомъ Эсперанто и что пеобходимо только вемъ и каждому потрудиться надъ его дальнфйшимъ распространонемъ. Отъ интенсив- ности этой работы зависить скорость насту- пленя окончательнаго торжества языка Эсие- ранто.

Мы желаемъ этой брошюр самаго широкаго распространешя и особенно рекомендуемъ ознакомиться съ ея содержашемъ ве мъ собираю- щимся выступать съ публичными докладами и лекщями о международномъ языкЪ.

Х. Элертъ (Омскъ).

Saluto al Belgujo. Poezio ае Н, Мепа!а, Deventer Muziko de F. de Menil. Parizo, Eldon- ejo „Espero“, Princenstrato 48,Hago, Nederlando. Du paĝoj da kanto je la honoro de Belgujo, kiel la lando internacia precipe. La melodio estas simpla sed interesa; markita per la fortaj notoj de l' takto la duobla „orgenpunkto“ (toniko k« kvinto) donas al la melodio konvene ĝustan, triumfante solenan, preskaŭ kantikan karakte- ron kun eklezia nuanco; ĝi estas „himno-marŝo“, kiel nomis Glinka la finalon de l“ opero „La vi- vo pro la Caro“, „Slavsja“ (estu glora). Uzante la okazon, mi notu al s-roj esperantaj muzikver- kistoj pri la novaĵo de la notpresa teĥniko: sur metala tabulo oni faras specialan sulkon, en kiun oni enŝovas metalan lamenon, similan al riglo de

СОДЕРЖАНТЕ.

Та Езрето, „Надежда“ Международный TIME эсперантистозъ, Л. Л. Заменгофа; руссюй пере- водЪъ Всеволода Чешихина; н8мецый переводъ Мари Ханкель. Эсперанто для Армии. Н. W; KOHFPECCDI: Pbup д-ра Л. Л. Заменгофа при от- крытиШ Универсальнаго Конгресса вт, Кембрид- жЪ, 30 поля 1907 г. ВОПРОСЫ ЯЗЫКА: Почему Идо въ роли межлународнаго языка не можеть стать выше Эсперанто? Проф. Кристаллера (продолжеше). ЭСПЕРАНТО НА ПРАКТИКЪ: Преподаваше. Эсперантская Жизнь. Общества. — УНИВЕРСАЛЬНАЯ ЭСПЕРАНТО - АССОШТА- ЕЯ: Новые делегаты и перемзны. — ЛИТЕРА- ТУРНЫЙ ОТДЪЛЪ: Левъ Толстой. Смерть Ивана Ильича, переводъ Л. Шараповой (про- должен). Искры: Воропъ и Лиса, Ивана де Ла- фовтена, переводъ Мари Кюстеръ. Ивъ „ub- сенъ Весны“ erux. Deopria Jlemknua. HeaaMbuen- Hu Isbrokn,eraxorBopenie въ грозЪ Першетиса, переводъ И. Элерта.-ВЕСЕЛЫЙ УГОЛОКЪ: На каждой сторонв по-три, стихотвореше, пере- BOX Mapin Kiocrepp. — BHBJNOPPADISI.

UT o noto

Редакторъ-Издатель В. Ф. ШМУРЛО.

RIGArSTETO

Ne 7

infana penalo. Sur tiu lameno oni gravuras la tekston, kiu estas facile anstatebla laŭ deziro per alia. Tiu estas la novaĵo de germana nota presarto. Germano gravuras sur la tabulo, ni supozu, operon de Wagner, gravurante la teks- ton en sia gepatra lingvo sur la ŝoveblaj lame- noj, presas necesan kvanton da ekzempleroj por Germanlando £ sendas la tabulojn en Franclan- don; kie oni bezonas gravuri nur la tekston en franca lingvo sur novaj lamenoj, ĉar la muziko estas jam preta gravurite sur la tabuloj, «, en- ŝovite lanovaj lamenoj kun francaj vortoj, Ĵen ĉio jam estas preta por nova (franca) eldono. El Francujo la tabuloj oni povas sendi en lItalu- jon, kie la lamenoj kun franca teksto devas esti eskamotitaj per lamenoj kun itala teksto por ita- la eldono k t. p. Same oni; povas presi notojn kun la teksto esperanta, esperanto-rusa, езре- ranto-franca £ĉ t.p. Vsev. Ĉeŝihin—Riga,

Saluto al Belgujo. Poezio de Menalda Deventer, Muziko deY.M€nil. Parizo. Eldon- jo „Espero“, Princenstrato 48. Hago. Pri tiu sama zik - poeziaĵo de iu bone konata kanto - instru- istino de mia norda ĉefurbo ni ricevis jenan afablan recenzon;

Die Musik gefallig und angenehm, der Ge- legenheit und dem Texte leicht entsprechend, anspruchlos, aber feierlich.

Was die Sprache anbetrifft, die ich zum ersten- mal hore, finde ich dieselbe sehr wohlklingend

und weich, da sie viele Vokale besitzt, dem Italienischen sehr ŝhnlich und zum Gesange geeignet. Edinburg. 9 Juni 1911. 0; Л. Traduk: La muziko — kompleza & agrabla,

facile konvena al la okazo kteksto; senpretenda tamen feste solena.

Kio koncernas la lingvon, kiun mi aŭdas unuafo- je, mi trovas ĝin tre belsona £ mola; ĝi posedas multe da vokaloj k tre similas la lingvon ita- lan; tiel laŭ mia opinio, estas tre taŭga por la kantado. O. Zi el Peterburgo.

ENHAVO.

La Espero, Internacia Himno Esperantista de d-ro L. L. Zamenhof, Rusa traduko de Vsevol. Ĉeŝihin, germana traduko de Marie Hankel. Esperanto por la Armeo. N. G. — KONGRESOJ: Parolo de d-ro L. L. Zamenhof ĉe la malfermo de la Ш Universala Kongreso en Kembriĝo, 12-an de aŭgusto 1907. — LINGVAJ DEMAN- DOJ: Kial Ido en la rolo de internacia lingvo ne povas superi la lingvon Esperanto? de Prof. P. Christaller (daŭrigo). ESPERANTO EN LA PRAKTIKO: Instruado. Esperanta vivo. Societoj. .— UNIVERSALA ESPERANTO—ASOCIO; Novaj Delegitoj k ŝanĝoj. LITERATURA FAKO: Leo Tol- stoi. La Morto de Ivano Iljiĉ, Tradukis f-ino A. ба- rapov (daŭrigo). Fajreroj: La Korvo & 1а Ушро. Laŭ la originalo de Jean de La Fontaine trad. f-ino M. Kŭster. El „Kantoj de Printempo“ de G. Deŝkin. Nerimarkita floro,versaĵo en prozo de Perzietis, tradukis J. Elert. RIDFAKO.” Sur ĉin flanko tri, versaĵo, tradukis M. Kister.—BIBLIOGRAFIO.

La Redaktoro-Eldonanto W. F. ŜMURLO.

PF F—— ——— FERPPPPP— -> Типографя К. Наркевича и П. Янулевича EnusaneTRHCKa Ne 94. n-an or

| GERMANA | ESPERANTISTO '

l Monata gazeto por la vastigado de la lingvo 8 ? Esperanto E о Monatssehrift fiir die Verbreitung der 9 | Esperantosprache. 9

9 Tiu ĉi gazeto, unu el la plej malnovaj es- j perantaj ĵurnaloj, estas redaktata espe- ĝi 9 rante kaj germane, kun ĉiam variita en- e vi havo; Originalaj aŭ tradukitaj artikoloj pri d ĉiuj „temoj, propagando, kroniko, litera- turo, bibliografio, korespondo, konkursoj, j konsiloj por la praktika vivo, instruoj por 6 lernantoj, oficialaj informoj ktp. 6

Jara abonprezo 3 M. (150 Sm.) en ĉiuj о landoj. Prova abono por 6 monatoj 1.50 M. ! (0.75 Sm.) 9

Esperanto-Verlag Moller 6. Borel, 4 Berlin SW. 68, Lindenstr. 18/19. О dj

ооо гл тт тата Фтор)

==.

Суммы менЪфе одного рубля можно пересылать въ Редакцшо почтовыми марками или купонами. БолЪе од- ного рубля — почтовымъ переводомъ или чеками Лондонскаго Эсперанто- Чекбанка.

Sumoj malpli ol 1 Sm povas esti sendataj al la Administracio. de RIGA STELO per poŝtmarkoj aŭ respond- kuponoj. Pii grandaj — per poŝtman- datoj aŭ ĉekoj de Londona Ĉekbanko

Esperantista.

Тарифъ для объявлений. l poz, = 1 $m = 2 Mk.

99999949 92$999999e9

9 2 $9$999999996$909 : 5 9 } LA REVUO. ; 2 pu 9 o 9ĝlnternacia monata Keko gazeto en$9 o la lingvo : 9 = $ ESPERANTO $ $Redakta kun la konstanta kunlaborado de$ 2 Dro L. L. ZAMENHOF 2 $kaj de eminentaj Esperantistoj de Vtuta$ $ mondo. e 9. р т. + eEldonata de la 1-a de Septembro 1906 € 9 de o 2. la Librejo HACHETTE et Cie $ $ кВ к $ 3 Kaj Во. 2 ФФ Jara abono: R. 2,80 „9 2 Unu numero: 25 Kop. 9 т zi : ен ь £ » e. ĉe Librejo Esperanto, 2), Tverskaja, e » Moskva. $ 9 o 0909 7$999999$999.9 o 999999999 $99999990

—— KORESPONDA FAKO. Deziras koresp. per ilustritaj kartoj.. R.Rottmann. Stendal. German. Schon- beckstr. 15. Deziras interŝanĝi poŝtkartojn

kun ĉiulandaj esperantistoj.

GeJjunula Grupo Esp. k Gru po de Esperanto-Gelernantoj, laboristoj, komizoj, deziras korespondi kun samidea- noj. Unuan karton oni adresu al kursestro sro B. Breslaŭ. Reĵica, gub. Vitebsk,

Per ne ilustritaj kartoj. H. Leitong. Omsk, Kontoro Fient. . Ustjuĵaninov. Omsk, 2 Podjaĉeskaĵa

Ne Apartaj deziroj. V.E. Ĉe$ŝiĥin,advokato, Riga, Parkstrato, 2 petas personojn, kiujn interesas la proble-- mo de l' internacia lingvo, rekomendi Ĵurna lon, dediĉitan al la demando de lingvo in ternacia, krom Esperanto. Paŭlo Borisov „ Riga Politeĥnikumo, deziras korespondi kun samideanoj ĉiulandaj

pri praktika fiŝkapto Ŝ fiŝkulturo.

Tarifo por Anoncoj.

Плата: за 1 разь 2 pasa бразъ 10 разъ Эспер. - Корреспонденщя Prezoj p.unuf,.enpr, 2-foja 5-foja 10-foja | Koresponda Fako

ар = mi ти = a ĉa Get ladres. 1Xpresata kostas Sm0.20 jeo LO a lO br do И aa” а tla e sm EB = Ва

Ao gr oten ODO DN UIIA panna o ĉe ое lim e EO e eI kem IBIS OSCE, A POO PROMA;

Sumoj malpli ol 1 Sm estas akceptataj en „poŝtmarkoj Ŝ respondkuponoj. Pli gran-

daj — per poŝtmandatoj aŭ ĉekoj de Londona Ĉekbanko Esperantista.

1 рубль = 1 Sm 21/o fr.

2 Mk. = 2 ŝil. = 0,50 dol. |

Ĉiu Esperantisto devas. regule legi.

E PESRS'AON“PO;

Duonmonata internacia gazeto. Direktoro: HODLER. Tutmonda informilo. iulandaj korespondantoj, Socia vivo — Komerco — Geografio — Ideoj kaj faktoj — Kongresoj kaj festoj — Aerveturado — Esperantistaj manifestacioj — Diversaj statisti- koj — Esperanto-Movado — Arto kaj literaturo — Felietono — Rubrikoj por korespondado, petoj 1 kaj proponoj. Oficiala organo de Universala Esperanto Asocio (U. E, A.) Е = „Esperanto“ aperas la 5ap. kaj 20an de ĉiu monato. Jara abono: simpla eldono Sm 2,00— luksa el- dono (sur pli bona papero) Sm 2,500. Oni akceptas nur tufjarojn abonojn! Direkcio: 10 rue de la Bourse 10. Ĝeneve, (Svisujo) SI senpage laŭ peto!

Estas malfermita por la jaro 1912 abono al la gazeto

„La Ondo de Esperanto“

(laŭ la adreso: Moskvo Rusujo, Tverskaja

imenc

12 n-roj (16-20 paĝaj) tradukitan de s-ino M. Ŝidlovskaja £ nun kompostatan ĉefverkon de rusa literaturo:

„Princo Serebrjanij“ de A. K. TOLSTOJ.

' (852-paĝa, grandformata librego, kies prezo por

tos afrankite Sm. 1,60). oj kun monpremioj. Portretoj toj. Beletristiko originala k. tradukita. Plena kroniko. Bibliografio. Amuza fako. Korespondo tutmonda (poŝt ilustr.) La abonpagon (2 rubl=2,120 Sm.) oni sendu al „Librejo Esperanto“ (26, Tverskaja, Moskvo, Ru- sujo) aŭ al aliaj Esper. librejoj, poŝtmandate, respondkupone, papermone aŭ per bankĉekoj.

la neabonantoj Literatur. konkur de konataj Esperantis

Se vi ne jam abonis Ja Gazeton

„RIGA STELO“,

Rapidu tion fari, ĉar unuaj numeroj estas presitaj nur malmultenombre! Ĉiu nova abonanto ricevas senpage Oficialan Jarlibron: 1911. Konu Bl ele He абонировались .

на газету "т.

„ЗВЪЗДА РИГИ“,

NocndmATe это сдзлать, такъ какъ первые номера отпечатаны въ самомъ ограниченномъ количеств?! Каждый новый подписчикъ получаетъ безплатно Оффишальный Ежегодникъ на 1912 г.

№ 26) Dum la IV-a jaro de sia ula funkciado „La Ondo“ senpage donos al abonantoj, krom

s en at,

=

A

Книжный Магазинъ

К. Г. Зихманъ РИГА. ТЕАТРАЛЬНАЯ, 9. Л, Заменгофъ, Полный Учеб

двумя словарями 25 коп- Л. Заменгофъ. Основы Международ-

НГО С 36 43 Л. Заменгофъ, П

ранто-Р. BOZ, Н. Корзлинс

Словарь. Woo Т. Шавинек!, Пол

изд, kes 001.15, A-p» A, Qumepv, Esperanta legolibro

Тифлисъь 1910 .... 30 ,, А. Сахаровъ, На Пу

Народовъ. 807 L. Andreev. Ben-T 10

eo Belmont. La Radioj de Roentgen 10

T. Ŝĉavinski. Kometo de Haleo..... 10) =. Д-ръ Копосовъ. Международный Языкъ 10 „ Verda Radio. Almanako. ss BO 3 К. М. Стрижевъ. О Мея

Языкв ..... 107 = La Evangelio. Sankta Mateo Зо» J. Borel. Lehrbuch der Esperanto-

Sprache mit Schlŭssel. 94 Р. Christaller. WŭOrterbuch .... 260. =),

Принимается подписка на журналы:

„La Ondo de Esperanto“, „iga Stelo“ mana Esperantisto“ n „La Revuo,“ ———————-——uermumso Inteligenta junulo Perfekta esperantisto serĉas ajnan oficon, Afablajn proponojn oni di- rektu al la Redakcio de „Riga Stelo“ sub Espero 555.

„Ger-

Юноши и барышни, преподаватели языка Эсперанто, эсперайтисты желаюпие укрфплять будущность нашего языка, читайте, абонируй- тесь и совфтуйте абонироваться на журналь

JUNECO МОЛОДОСТЬ.

Международное Освфдомлеше молодыхъ эспе- рантистовъ, 55, rue de Vaugirard, Paris.

Въ годъ: 31/2 фр. (140 к.) Отдфльный номеръ 0,40 фр. (16 коп.).

Уипесо ежемфсячно даеть своимъ чи- тателямъ!

Пропагандныя статьи во всфхъ важныхъ. языкахъ:

На’ Эсперанто: полыую хронику о молодежи всЪхъ странъ, наилучийя по стилю литератур- ныя статьи. Арена для обсужден!я жизни мо- лодежи, открытая каждому абоненту, 4

Библографю важнфЙшихъ изданй. Юмори-

стику, Списокъ молодыхъ людей, желающихъ.

переписываться. у Juneco, единственная эсперантская газета

редактируемая эсперантской молодежью вс хъ.

странъ и единственная способная дать такой матер1алъ. : ' Aŭomupylrecb Ba Juneco. Pacnpocrpamaŭre Juneco, Поддерживайте Juneco. Каждому лицу завербовавшему 5 абонентовъ, Уи песо высылается безплатно за годъ.

у